Βέβαια δεν χωράει αμφιβολία πως κατά καιρούς οι τρόφιμοι της «Εγκλείστρας» ή «Μάνδρας» έκαναν και κανά σταυρό κι όσοι απ’ αυτούς μπορούσαν να διαβάσουν έριχναν κα καμμιά ματιά σε κάποιο θρησκευτικό κείμενο. Υπήρχαν όμως και οι ώρες της καθημερινής εργασίας για την αντιμετώπιση των αναγκών της ζωής, πού όσο καλογερική, όσα στερημένη κι αν ήταν, όταν ήταν, πάντα ήθελε κι αυτή το χρόνο της.
Αλλά υπήρχαν και οι πονηρές ώρες της σχόλης, που τόσο είχαν ανησυχήσει τους Πατέρες της Εκκλησίας. Η αθωότερη απασχόληση στις ώρες αυτές ήταν η επίδοση στα γράμματα. Κι αυτά όμως έχουν την ελαφριά τους πλευρά. Έτσι λοιπόν βλέπουμε τα παιχνιδίσματα με τις λέξεις, άλλοτε περισσότερο και άλλοτε λιγότερο τολμηρά, να μην είναι πολύ σπάνια.
Σε κείμενα των μοναχών του Αγίου Όρους συναντάμε τη λέξη «ο Τράγος». Πρόκειται για το «τυπικόν» της Μεγίστης Λαύρας, που κατά την παράδοση συνέταξε ο ιδρυτής του Αθωνήτικου μοναχισμού Αθανάσιος και ήταν γραμμένο πάνω σε διφθέρα, [δηλαδή] σε δέρμα τράγου. Όταν οι μοναχοί ήθελαν ν' αναφερθούν σε κάποιο άρθρο του τυπικού αυτού, του εσωτερικού κανονισμού θα λέγαμε σήμερα, της Μεγίστης Λαύρας, χρησιμοποιούσαν τον ασεβή αυτόν όρο, που στο τέλος κατέληξε να καθιερωθεί.
Έvαν άλλον όρο, που τον συναντούμε συνήθως σε καταστάσεις εξόδων και λογαριασμούς, είναι η λέξη «φαγούρα». Τον χρησιμοποιούσαν οι μοναχοί κάθε φορά που ήθελαν ν’ αναφερθούν σε έξοδα διατροφής.
Μια σειρά από τέτοια λογοπαίγνια σταχυολογούμε από τον Κώδικα της μονής Παναγία η Σπηλιώτισσα Ζακύνθου. Εκεί ο ευσεβής αναγνώστης μπορεί ν’ απαντήσει μερικά του τύπου:
«Βαί βαί όνω», αντί βεβαιώνω (φ. 251)
«κυνόβιον» αντί κοινόβιον (φ. 103, φ. 118β)
«κωλόγεροι» αντί καλόγεροι (φ. 52β).
Δεν ήσαν μόνο οι νεαροί καλόγηροι που έπαιζαν ασεβώς με τις λέξεις. Σεβάσμιοι ιεράρχες, όπως ο σοφός μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Ευστάθιος (12ος αι.), κάνοντας συστάσεις για τη μεγάλη προσοχή που πρέπει να καταβάλλεται στη στίξη, γιατί το παραμικρό λάθος ενδέχεται ν’ αλλάξει σημαντικά την έννοια του κειμένου, αναφέρει το τολμηρό για ιεράρχη παράδειγμα (το έχει πάρει από τον στίχο Ω-102 της Ιλιάδας:
«Εύφρην, επέεσι» και ουχί γράφει «Εύφρηνε πέεσι».
[Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα του Άργους Θάρρος στις 8/3/1983].
Σε κείμενα των μοναχών του Αγίου Όρους συναντάμε τη λέξη «ο Τράγος». Πρόκειται για το «τυπικόν» της Μεγίστης Λαύρας, που κατά την παράδοση συνέταξε ο ιδρυτής του Αθωνήτικου μοναχισμού Αθανάσιος και ήταν γραμμένο πάνω σε διφθέρα, [δηλαδή] σε δέρμα τράγου. Όταν οι μοναχοί ήθελαν ν' αναφερθούν σε κάποιο άρθρο του τυπικού αυτού, του εσωτερικού κανονισμού θα λέγαμε σήμερα, της Μεγίστης Λαύρας, χρησιμοποιούσαν τον ασεβή αυτόν όρο, που στο τέλος κατέληξε να καθιερωθεί.
Έvαν άλλον όρο, που τον συναντούμε συνήθως σε καταστάσεις εξόδων και λογαριασμούς, είναι η λέξη «φαγούρα». Τον χρησιμοποιούσαν οι μοναχοί κάθε φορά που ήθελαν ν’ αναφερθούν σε έξοδα διατροφής.
Μια σειρά από τέτοια λογοπαίγνια σταχυολογούμε από τον Κώδικα της μονής Παναγία η Σπηλιώτισσα Ζακύνθου. Εκεί ο ευσεβής αναγνώστης μπορεί ν’ απαντήσει μερικά του τύπου:
«Βαί βαί όνω», αντί βεβαιώνω (φ. 251)
«κυνόβιον» αντί κοινόβιον (φ. 103, φ. 118β)
«κωλόγεροι» αντί καλόγεροι (φ. 52β).
Δεν ήσαν μόνο οι νεαροί καλόγηροι που έπαιζαν ασεβώς με τις λέξεις. Σεβάσμιοι ιεράρχες, όπως ο σοφός μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Ευστάθιος (12ος αι.), κάνοντας συστάσεις για τη μεγάλη προσοχή που πρέπει να καταβάλλεται στη στίξη, γιατί το παραμικρό λάθος ενδέχεται ν’ αλλάξει σημαντικά την έννοια του κειμένου, αναφέρει το τολμηρό για ιεράρχη παράδειγμα (το έχει πάρει από τον στίχο Ω-102 της Ιλιάδας:
«Εύφρην, επέεσι» και ουχί γράφει «Εύφρηνε πέεσι».
[Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα του Άργους Θάρρος στις 8/3/1983].
%20recto.jpg)
%20recto.jpg)
No comments:
Post a Comment