Τάκης Μαύρος και Γιώργος Μαύρος : Δυο αδέλφια στο αλβανικό μέτωπο του 1940

Το φθινόπωρο του 1940 η κήρυξη του πολέμου με τους Ιταλούς βρήκε τον πατέρα μου, Τάκη Μαύρο, έφεδρο ανθυπολοχαγό, κάπου στη Βέροια, απ’ όπου μετατέθηκε στην Αλβανία με τον ουλαμό του (ορεινό πυροβολικό). Την ίδια εποχή πήγε στο μέτωπο και ο αδελφός του, Γιώργος Μαύρος, με κάποια ίλη πυροβολικού, στα αλβανο-σερβικά σύνορα. Άφησαν πίσω τους, στο σπίτι τους στον Πειραιά, τον πατέρα τους Χαράλαμπο και την αδελφή τους Δέσποινα.
        Στο οικογενειακό μας αρχείο έχουν διασωθεί μια επιστολή του Γιώργου και μια επιστολή κι ένα δελτάριο του Τάκη, όλα προς την αδελφή τους. Ο Γιώργος, στις 5 Δεκεμβρίου 1940, της γράφει:

«… Προ αρκετών ημερών έλαβα και το πρώτο βάπτισμα του πυρός. Σε κάποιο χωριό ήσαν ταμπουρωμένοι περί του 1500 Ιταλοί με αφθονότατο πολεμικό υλικό. Εμείς ήμαστε μόνον 150, αλλά λέοντες [σημ. η υπογράμμιση του επιστολογράφου]. Η μάχη άρχισε στις 11 το πρωί και τελείωσε στις 6 το βράδυ, το τι γινότανε δεν μπορώ να στο περιγράψω. Αυτοί ήσαν οχυρωμένοι μέσα στα σπίτια και μας βαρούσαν συνεχώς. Τα δικά μας όμως όπλα και πολυβόλα ξερνούσαν κυριολεκτικώς τον θάνατο. Έτρεχαν και έφευγαν σαν λαγοί. Την άλλη μέρα το πρωί όταν μπήκαμε στο χωριό το θέαμα ήταν απαίσιο. Παντού πτώματα. 

        Το βράδυ της ημέρας εκείνης είχα πάει στον κήπο ενός σπιτιού και κοιμήθηκα. Το πρωί δε όταν σηκώθηκα, αντιλήφθηκα ότι όλη τη νύκτα κοιμόμουν με τη συντροφιά δύο νεκρών. Σκέψου την ανατριχίλα μου [1]. 

        Παντού όπου περνούμε συναντούμε και Ιταλικό πολεμικό υλικό εγκαταλειμμένο. Φεύγουν με τόση βιασύνη ώστε τα πετούν όλα για να μην τους βαραίνουν. Έπειτα από αυτή τη μάχη έχουμε δώσει μέχρι σήμερα και άλλες δυο ακόμη. Όπως προχωρούν τα πράγματα ελπίζω να τελειώσουμε πολύ γρήγορα. Δεν αποκλείεται να κάνω Χριστούγεννα στα Τίρανα ή στους Αγίους Σαράντα…».

        Δυο μέρες μετά, στις 7 Δεκεμβρίου 1940, ο άλλος αδελφός της, ο Τάκης, γράφει στη Δέσποινα σ’ ένα σύντομο δελτάριο:

«Μόλις προ ολίγου τελείωσε η μάχη. Εγώ μαζί με έναν άλλον ανθυπολοχαγό και με ένα μόνο πυροβόλο ετρέψαμε εις φυγήν ένα ολόκληρο τάγμα αλπινιστών! Συνελάβαμε και 30 αιχμαλώτους και τον λοχαγό τους, κι έτσι θα μάθουν να μην ξανακάνουν επίθεση! Δύνασαι να καυχάσαι για τον αδελφό σου. Αν γυρίσω θα σου διηγηθώ λεπτομέρειες».

        Σε κατοπινή διήγησή του, έναν χειμώνα, κοντά στο τζάκι, στο κτήμα μας στην Πυργέλα, συμπλήρωσε πως κάποια στιγμή κατάλαβε πως μπορούσε να αιχμαλωτίσει τους αντιπάλους του, αλλά του έλειπαν στρατιώτες. Τότε φώναξε και τον μάγειρα, έτρεξαν όλοι τους και περικύκλωσαν τους Ιταλούς, που παραδόθηκαν αμαχητί. Αργότερα έμαθα ότι γι’ αυτό το ‘κατόρθωμα’ του απένειμαν παράσημο, αλλά αρνήθηκε να πάει να το πάρει.
        Και θα τελειώσει το σύντομο δελτάριο με παραγγελία: «Στείλε μου ένα χοντρό κασκόλ, και έναν κούκο που να σκεπάζει τα αυτιά και το σαγόνι».

Το δελτάριο του Τάκη Μαύρου προς την αδελφή του Δέσποινα Μαύρου, στις 7 Δεκ. 1940. 

        Κατά τη διάρκεια του πολέμου, μάθαιναν ειδήσεις ο ένας για τον άλλον μόνο μέσα από τα γράμματά τους προς και από την οικογένεια, στον Πειραιά. Αλλιώς, δεν ήξεραν αν ο άλλος ζούσε ή όχι.
        Τον Φεβρουάριο του 1941, ένα πρωινό, ο Τάκης κάθισε σ’ ένα καφενείο, στους Άγιους Σαράντα, όπου είχαν μπει την προηγουμένη μέρα. Και όπως περιγράφει και στο γράμμα προς την αδελφή του, γραμμένο στους Άγιους Σαράντα στις 25 Φεβρουαρίου 1941:

«… Σε ένα καφενείο εδώ είδα σε κάποιο τραπέζι γραμμένο το όνομα / υπογραφή του Γιώργου! Ερώτησα γι’ αυτόν στο Φρουραρχείο και μου είπαν ότι έφυγαν…»

        Τύχη αγαθή, επέστρεψαν κι οι δυο τους από το μέτωπο, πρώτος ο Γιώργος και μετά ο Τάκης, που περπάτησε από την Αλβανία μέχρι τον Πειραιά μέσω Γαλαξειδίου και Κορίνθου, επέζησαν της Κατοχής και του Εμφυλίου, και πορεύτηκαν στη ζωή…

ΣΗΜΕΙΩΣΗ

1. Μια παρόμοια ιστορία συνέβη και στον Τάκη Μαύρο: κατά την υποχώρηση: μια νύχτα, σταμάτησε σε κάποια εσοχή να ξεκουραστεί, την βρήκε μαλακιά, αποκοιμήθηκε, το πρωί ανακάλυψε πως είχε κοιμηθεί πάνω σ’ έναν νεκρό.