Τάκης Μαύρος : Τοπωνυμικά Αργολίδας : Η Αρβανιτιά του Ναυπλίου

Αναφορικά με την προέλευση της ονομασίας της συνοικίας ή καλλίτερα τοποθεσίας αυτής του Ναυπλίου [Αρβανιτιά] μπορούν να σημειωθούν τα εξής.
        Σε χάρτη της περιοχής σχεδιασμένο από τον χαράκτη G. F. Camocio, στρατιώτη Ενετό για τον οποίον αναφέρεται ότι ήταν «πλέον ή μηχανικός» [1] αναγράφεται στις δυτικές πλαγιές του Παλαμηδιού τοποθεσία με την ονομασία Case Αlbanesi. Προφανώς οικισμός στον οποίον είχαν εγκατασταθεί Αλβανοί. Ότι υπήρχαν Αλβανοί εγκαταστημένοι στο Ναύπλιον ή περί το Ναύπλιον από τον 15ον ήδη αι. αποδεικνύεται και από αυτό που αναγράφει ο Bartolomeo Μinio, Proveditor e Capitanio a Napoli di Romania, “… et che i Albanesi che abita a Napoli di Romania non di essere messi a questo conto …” (: οι Αλβανοί που κατοικούν στο Ναύπλιο δεν πρέπει να συμπεριληφθούν σ' αυτόν τον λογαριασμό) [2].
        Δεύτερος Ενετός, ο Bernardini Contarini, qui fuit Baylus et Capitaneus Naupolis Romanie, σε έκθεσή του που υποβάλλει στις προϊστάμενες αρχές του το 1527 [3], αναγράφει:
        «Ceterum, nonrestaro, anchora, omnia debita re verentia premissa, aricordargli qualmente essendo dicta sua de la importentia che a vostra Sublimita Sapientissima e ben noto, molto al proposito sarebbe a fortificarla da parte de terafirma meglio di quello la si ritrova, il che se potria exeguir, ne perho cum tanta excessiva cum redur essa citta in isola, et a tal effeto bisognerebe cavar dale calve de Αlbanesi fino al pontil, che e spatio di longezza cento vinti, et in largezza passa 15, il che facendosi, procul dubio, et tenendosi poi dicta citta cme di sopra di victualie munita, la non tenuria alcuna potentia hstile… 

Presentata di e quarto Junii MDXXVII».
        Που σε ελεύθερη μετάφραση θα μπορούσε να αποδοθεί:
        «Δεν θα παραλείψω επίσης, με όλον τον οφειλόμενο σεβασμό, να σας υπενθυμίσω ακόμη ότι εφ’ όσον αυτή η πόλις σας έχει τη σημασία, που στην Σοφώτατη Εξοχότητά σας είναι πολύ γνωστή, θα ήταν πολύ σκόπιμο να οχυρωθεί από το μέρος της ξηράς καλύτερα από όπως είναι μέχρι τώρα, πράγμα που θα μπορούσε να γίνει, όχι όμως με τόσο μεγάλη δαπάνη, και να αποβεί αυτή η πόλις νησί, και γι' αυτό το σκοπό θα πρέπει να σκάψει κανείς από τις καλύβες των Αλβανών μέχρι το Γεφύρι, που είναι μια απόσταση μήκους 120 και πλάτους 15 βημάτων, και αν γίνει αυτό, τότε χωρίς αμφιβολία καλά εφοδιασμένη η πολιτεία αυτή (το Ναύπλιον) με τρόφιμα, δεν έχει να φοβηθεί καμμία εχθρική δύναμη. 

Υπεβλήθη στις 4 Ιουνίου 1527».
        Από την περιγραφή της τάφρου που υποδεικνύει ο Contarini ότι πρέπει να σκεφτεί, βγαίνει το συμπέρασμα ότι ο συνοικισμός τα «Αρβανίτικα Καλύβια», ήταν παραθαλάσσιο, αφού αν σκάβονταν τα 90 μέτρα (120 βήματα) που τον χώριζαν από το Γεφύρι, μέχρι το οποίο φαίνεται ότι έφτανε η «Φόσσα», η άλλη δηλαδή τάφρος πού ένωνε το Γεφύρι με την προς την πλευρά του Αργολικού κάμπου θάλασσα του Ναυπλίου, τότε οι δύο τάφροι θα ενώνονταν και έτσι το Ναύπλιον θα μετατρεπόταν σε νησί. Η περιγραφή αυτή τοποθετεί τη Calive de Albanesi σχεδόν ακριβώς στο μέρος που και σήμερα ακόμη λέγεται «Αρβανιτιά».
        Η μέχρι σήμερα διατηρούμενη παράδοση ότι η τοποθεσία «Αρβανιτιά» οφείλει την ονομασία της στον φόνο Αλβανών το 1779 από τους Τούρκους του Ναυπλίου [4] φαίνεται ότι ανήκει μάλλον στη σφαίρα του θρύλου.
        Ας προστεθεί επίσης ότι συνοικία «Αρβανιτιά» υπάρχει κα στο γειτονικό Άργος.

ΣΗΕΙΩΣΕΙΣ

[1] Σπ. Μ. Θεοτόκη, Κατάλογοι χειρογράφων της Βιβλιοθήκης του Αγ. Μάρκου εν Βενετία, Francesco Muazzo, Storia della Guerra de la Morea dal 1684 sino al 1696, βιβλίον 8ον, Ελληνικά τόμ. Ε (1932) τεύχος 1ον, σ. 27) και δημοσιευμένο από τον Giuseppe Gerola, Le Fortificazioni di Νapoli di Romania, Estratto dall' annuario della Regia Scuola Archeologica di Αtene a dele Μissioni Ιtaliani in Oriente, vol. ΧIII - XI, Bergamo, Ιnstituto Ιtaliano d' Arti Grafiche 1934 — ΧII, p. 8).
[2] Κων. Σάθας, Dispacci da Napoli di Romania 1479 – 1483, Μ.E.Ι., τόμ. VI, Paris 1884, σ. 143.
[3] Κ. Σάθας, Relationes provisorum Nauplii, Μ.Ε.Ι. VΙ, 248 -249.
[4] Μιχ. Λαμπρινίδου, Η Ναυπλία, Αθήναι 1950, σσ. 164— 165.

Δημηοσιεύτηκε : (α) στο : Τάκης Μαύρος, Συμβολή στο Τοπωνυμικό της Αργολίδας. Εθνογραφικά τόμ. 2ος, έκδ. Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα, Ναύπλιο, 1979-80, και (β) στην Εφημερίδα Αναγέννηση (22/9/1977).