Τάκης Μαύρος: Η Γαλιδά Σταμάτα (από το Κρανίδι)

Ανάμεσα στις μάστιγες του ανθρώπινου γένους τοποθετούν οι Γραφές, χωρίς να πέφτουν πολύ έξω, και τη εισαγωγικά γυναίκα τη «γλωσσώδη». Ανίσχυρος ο άνθρωπος εμπρός σε μια τέτοια θεομηνία, σε μια τέτοια κατάρα, ανυπεράσπιστος γιατί ουσιαστικά το Σύνταγμα τις προστατεύει, δεν έχει ελπίδα σωτηρίας από τη φυγή. Αλλά αν μπορεί να φύγει. Άλλοτε, όμως, για την αντιμετώπιση του κακού λαμβανόντουσαν αυστηρά μέτρα και από αυτές τις δημοτικές αρχές.
        Έτσι, η Κοινότητα του Κρανιδίου, στην προσπάθειά της να προστατέψει τον κοσμάκη από μια περιώνυμη γλωσσοκοπάνα, τη Σταμάτα Τ., έστειλε το 1807 στην Κοινότητα της Ύδρας, όπου υπήγετο διοικητικά, το παρακάτω έγγραφο, χαρακτηριστικό και της αυστηρότητας των μέτρων, αλλά και της δραστηριότητας της εν λόγω κυρά Σταμάτας. Διαβάζουμε λοιπόν [1]:

Τιμιώτατοι και ευγενέστατοι προεστώται της Ύδρας, ακριβώς χαιρετούμεν σας.

                        1807 Γεναρίου 9 Κρανίδι.

Μετά την έρευναν της αγαθής υγείας σας δηλοποιούμεν ότι εδώ είναι μία χήρα γυναίκα ονομαζομένη Σταμάτα του Πέτρο Τούσα, και είναι εδώ και τόσα χρόνια οπού εμοίρασαν τα πατρικά τωνε σπίτια και τόπους με τον ανιψιόν της τον Πέτρο Γεώργη Τούσα, και επροχθές την Δευτέραν εμέθυσε η ωργισμένη καθώς είναι μαθημένη, και άναψε έναν καυγά. οπού ολίγον έλειψε να γένουν φονικά, να χαθή το χωρίο μας εξ αιτίας της, και πάλι κινδυνεύομεν, ότι εκυνήγησαν και εβάρεσαν τους κολιτζήδες, και τους επήγαν εις το κονάκι του ζαμπίτη [2] μας, και εσηκώθη ο ζαμπίτης μας και έφυγε. αυτά όλα ακολούθησαν εξ αιτίας εκείνης της κατηραμένης Γαλιδάς Σταμάτας. και τώρα εμάθαμε ότι ήλθε εις τα αυτόθι να κλαυθή και να σκιστή δια τον πτωχόν Πέτρον Γιώργη Τούσα. και παρακαλούμεν να το αγναντίσετε του πανευγενεστάτου άρχον κυρίου Γεωργίου μπέη, να μην ακούση τα κλάϋματα και δάκρυα να μην κυτάξη αυτής της μεθυσμένης Γαλιδάς. ότι όσα του ειπεί του άρχοντος είναι όλα ψεύματα. ετούτο παρακαλούμεν δια να μην παιδευτή και αδικηθή ο πτωχός άνθρωπος, ότι αν είχε δίκαιον αυτήνη, και εμείς δεν αφήναμεν να της το πάρη ο Πέτρος. παρά αυτήνη είναι μία ορχήστρια του παμπονήρου διαβόλου. με την γειτονιά της τρώγεται και λέγει λόγια άσκημα των γυναικών. και εμείς πολύν καιρόν ηθέλαμεν να την κάμωμεν σεργούνι [3] απέ τον τόπον μας, όμως με το να είχε θηλυκά εμέναμεν πάντα πίσω να τα παντρέψει, και λέγαμε πάντα μπέλκι (: μήπως) ησυχάση. είδέ αυτή τρέχει εις το χειρότερον. μα τώρα βέβαια χωρίς άλλο θέλομεν να την κάμωμεν σεργούνι με το μαραφέτι της κρίσεως και με κακές εντροπές, δια να ησυχάση ο κόσμος και να ιδούνε η άλλες να σωφρονιστούνε. Ταύτα και με όλον το σέβας μένομεν,

Ταπεινοί επίτροποι του Κρανιδίου 

εις τας προσταγάς σας 

(σφραγίδα)

Ας τα έχουν, λοιπόν, υπόψη τους αυτά οι σημερινοί δημοτικοί άρχοντες Άργους, Κρανιδίου και Ναυπλίου, αλλά και αι «γλωσσώδεις».

ΣΗΜΕΙΩΣΗ

1. Ιστορικόν Αρχείον Κοινότητος Ύδρας, τόμ. 3, εν Πειραιεί 1922, σσ. 4-5.
2. Ζαμπίτης (zabit, "επόπτης, επιτηρητής") ήταν κατώτερος αξιωματούχος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
3. Σεργούνι: εξευτελισμός, ρεζίλεμα, εκτόπιση, εξορία.

[Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα του Άργους Αγώνας στις 20/7/1979].