Με πολύ ζωηρά χρώματα περιγράφουν εκείνες τις στιγμές αυτοί που τις έζησαν και, παρ' όλο πού δεν ήσαν ασυνήθιστοι στη θέα του αίματος, δεν μπορούν ν' αποκρύψουν τον αποτροπιασμό τους για όσα έβλεπαν γύρω τους να γίνονται. Οι πράξεις όμως θηριωδίας εκείνο τον καιρό δεν ήσαν κάτι το ασυνήθιστο και μάλιστα όχι κατά τη διάρκεια των πολεμικών επιχειρήσεων. Μια τέτοια περίπτωση αναφέρει ο Πουκεβίλ (Pouqueville): «Λίγα χρόνια πριν (από το 1815) ο Αλή Φαρμάκης από το Λάλα, που είχε υποστεί μια ταπείνωση από τον Αρναούτογλου - Τούρκο προύχοντα τής Τριπολιτσάς - μη μπορώντας να τον εκδικηθεί κατά μέτωπο, διέταξε και έπιασαν έντεκα χριστιανούς που ήσαν άνθρωποι τού Αρναούτογλου και τους παλούκωσε για να εκδικηθεί πάνω τους το αφεντικό τους». Την ιστορία αυτή τήν διηγιόντουσαν σαν παληκαριά και σαν λεβεντιά οι Τούρκοι του Ναυπλίου.
Θα πρέπει λοιπόν να θεωρηθεί σαν μια φυσική πολεμική συνέπεια το ότι από τις 34.000 ψυχές Τούρκων, Αλβανών, Ελλήνων και Εβραίων που η Επανάσταση στην αρχή της βρήκε κλεισμένους μέσα στην Τριπολιτσά, η εξάμηνη πολιορκία, οι καθημερινές συγκρούσεις, οι αρρώστιες, η αναχώρηση των 2.000 περίπου Αλβανών και τελικά η άλωση, δεν επέτρεψαν τη διάσωση παρά μόνο σέ 8.000 αιχμαλώτους. Και φυσικά οι περισσότεροι από αυτούς, αν όχι όλοι, ήσαν οι πλούσιοι και σημαντικοί, για τους οποίους υπήρχε η ελπίδα μιας επωφελούς αργότερα ανταλλαγής, και οι νεαρές και ωραίες γυναίκες. Γράφει σχετικά ό Τ. Γριτσόπουλος:
«Στις 26.9.1821, μόλις εκόπασεν το 3ήμερον όργιον, ελήφθη η κατωτέρω απόφασις περί προστασίας των Χαρεμίων των Τουρκων αξιωματούχων δια πολλά ωφέλιμα τέλη της Πατρίδος.
…
Κοινῄ γνώμῃ δια το όφελος της Πατρίδος απεφασίσθησαν οι κάτωθι προσδιορισμοί:
…
8) Τα χαρέμια του Αρναούτογλου και των λοιπών σημαντικών Τούρκων νά μείνωσι φυλαγμένα εδώ χωρίς να πειραχθώσιν εις την ζωήν και την τιμήν των, το δέ πράγμα των να μείνη εις τας χείρας των έως δευτέρας κοινής σκέψεως.
…»
Τι απέγινε με τα «Χαρέμια» αυτά; Όπως είναι γνωστό, ο Χουρσίτ πήρε τα δικά του. Άλλα διεφυλάχθησαν από τους σημαίνοντες και αργότερα αντηλλάγησαν με Έλληνες αρχηγούς. Πολλές όμως από τις αιχμάλωτες αυτές γυναίκες δέχτηκαν από ανάγκη τη θρησκεία των νέων κυρίων τους και ακολουθώντας άλλες εύκολα και άλλες δύσκολα μονοπάτια, αφομοιώθηκαν μέσα στη λοιπή μάζα τού ελληνικού λαού. Μιας τέτοιας νεαρής αριστοκράτισσας Τουρκοπούλας την τύχη θα ιδούμε εν συνεχεία.
Στην Τριπολιτσά, προ της Επαναστάσεως, μια από τις καλύτερες Τουρκικές οικογένειες, άν όχι η καλύτερη, ήταν η οικογένεια Αρναούτογλου. Μεγάλοι γαιοκτήμονες, υπολογίζεται ότι κατείχε κτήματα δυναμικότητας 200 σπαθίων. Κατείχε ολόκληρα χωριά, τον Ψωριάρη, το Πέρα Μπεντένι, το Διάσελο, τό Πουγκάκι. Μερικά ακόμη από τα κτήματα της οικογενείας Αρναούτογλου βρίακονταν δυτικά από τον δρόμο Τρίπολης - Άργους και περί το Μούχλι και το Στενό. «Φυτείες του Αρναούτογλου» υπήρχε τοπωνύμιο περί την Τρίπολη. Και συνοικία «Αρναουτογλαίικα» υπήρχε μέσα στην Τρίπολη.
Το σπίτι της οικογένειας αυτής βρισκόταν επί τής οδού Γορτυνίας και περί τούς σημερινούς Στρατώνες, διάφορα όμως μέλη της είχαν την έδρα τους σέ άλλες πόλεις, όπου είχαν και αξιώματα. Ένας, ο Σουλεϊμάν αγάς Αρναούτογλου ήταν βοεβόδας Καλαμών και με την κήρυξη της Επαναστάσεως παρεδόθη εις τον Πετρόμπεη Μαυραμιχάλη. Ένας άλλος, ο Ιμπραήμ, ήταν βοεβόδας Καλαβρύτων καί ιδιοκτήτης του χωριού Δάρα. Αυτός παρεδόθη από την αρχή στους πολιορκητές των Καλαβρύτων. Ένας τρίτος, ο Μουσταφάς, ήταν μεγαλογοκτήμων, ιδιοκτήτης του χωριού Βλαχοκερασιά. Από τους άλλους Αρναούτογλου, όσοι βρέθηκαν ζωντανοί κατά την κατάληψη της Τριπολιτσάς μετεφέρθησαν στη Σπάρτη και παρεδόθησαν στον Αναγνωσταρά [1].
Κόρη αυτού του Μουσταφά, και όχι Αβδούλ μπέη, ήταν και η «περικαλλής μελαγχροινή Αντιλλέ, ήτις διεκρίνετο και δια την ευφυΐαν της». Την Αντιλλέ αυτήν, ως Χαρίκλεια (Νεόφυτον) πλέον «γέννημα καί θρέμμα Τριπόλεως Μαντινείας», την συναντούμε 18 χρόνια αργότερα παντρεμένη με τον ταγματάρχη του Βασιλικού Ιππικού Τάγματος της Δευτέρας Μοίρας (Αργολίς) Δημήτριο Τουρναβίτη «γέννημα θρέμμα Τουρνάβου» [2], να πωλεί δια συμβολαιογραφικής πράξεως ένα χωράφι που τής είχε παραχωρήσει η Ελληνική Κυβέρνηση στο Κουτσοπόδι του Άργους. Αυτό που αναφέρει ο Τ. Κανδηλώρος, αλλά επαναλαμβάνει και ο Τ. Τσακόπουλος, δηλαδή ότι η Κυβέρνηση της είχε παραχωρήσει εκτάσεις 1000 στρεμμάτων στην περιοχή των Μυκηνών, ίσως είναι λίγο υπερβολικά.
Το συμβόλαιο, με αριθμό 1491, συνέταξε ο «συμβολαιογραφών» ειρηνοδίκης Άργους Νικόλαος Ζεγκίνης την 3 Ιανουαρίου 1839. Αγοραστής κατόπιν πλειστηριασμού εμφανίζεται ο από το Κουτσοπόδι καταγόμενος, οπλαρχηγός κατά την Επανάσταση και ήδη «λοχαγός της Δευτέρας Τετραρχίας» Αναστάσιος Νέζιος. Το χωράφι, εκτάσεως 6,5 παλαιών στρεμμάτων, επωλήθη αντί 133 αργυρών δραχμών το στρέμμα και από το συνολικό ποσόν των 864,50 δραχμών έγινε και μία έκπτωση 5% επειδή η πληρωμή έγινε τοις μετρητοίς. Φαίνεται όμως ότι τα χρήματα τα είχε πάρει ενωρίτερα, δανεικά ίσως, ο Τουρναβίτης, διότι όπως αναγράφει το συμβόλαιο η «πωλητής» ενώπιον μαρτύρων ομολογεί ότι παρέλαβεν την ποσότητα των χρημάτων και διότι δια του ιδίου συμβολαίου μεταβιβάζει ο Δ. Τουρναβίτης στη σύζυγό του Χαρίκλεια την κυριότητα μιάς, της μικροτέρας, εκ δύο οικιών των οποίων ήταν Ιδιοκτήτης και οι οποίες ευρίσκονται στο Άργος στην ενορία Αγίου Δημητρίου, έναντι της οικίας Τζαβάρα.
Το συμβόλαιο υπογράφεται από τον Δημήτριο Τουρναβίτη, δια την αγράμματον γυναίκα του, τον Αναστάσιον Νέζιον, τους δύο μάρτυρας Αθανάσιον Ασημακόπουλον και Γεώργιον Ανυφιώτην έμπόρους, τον Δημόσιον Κήρυκα Θεοφάνην Ευσταθίου και τέλος τον συμβολαιογραφούντα ειρηνοδίκην Νικ. Ζεγκίνην. Εις το συμβόλαιο αυτό, γραμμένο σέ 4 σελίδες συνήθους χάρτου συμβολαίων, διαστάσεων 0,285 Χ 0,200 [μ], δεν αναφέρονται τοπωνύμια εκτός από ένα, τα «'Οφτά» στο Κουτσοπόδι.
Εκείνο όμως που ίσως θα παρουσίαζε ενδιαφέρον είναι η μελέτη, η παρακολούθηση της διαδικασίας παραχωρήσεως γαιών εθνικών σε Τούρκους, που κατά έναν οιονδήποτε λόγο παρέμειναν στην ελεύθερη πιά Ελλάδα, δεδομένου ότι είχαν ληφθεί προστατευτικά μέτρα γι' αυτούς [3].
Το συμβόλαιο αυτό, σε αντίγραφο όπως και περί τα 45 άλλα συμβόλαια και έγγραφα, ελληνικά και τουρκικά, αφορώντα κυρίως δικαιοπραξίες προ του 1850, προέρχονται από το ανέκδοτο αρχείο των Αναστασίου και Αδριανού Νέζιου, που έδρασαν σαν οπλαρχηγοί, κυρίως ο πρώτος, κατά την Επανάσταση, και που ο απόγονός τους κύριος Κωνσταντίνος Αριστοβούλου Νέζος είχε την καλωσύνη να μου επιτρέψει να φωτογραφίσω. Τα αρχεία των συμβολαιογράφων της εποχής εκείνης, που η μελέτη τους θα προσέφερε πολύτιμα στοιχεία στην ιστορία του τόπου, έχουν διαμοιραστεί στους σημερινούς συμβολαιογράφους του Άργους και η εναπόθεσή τους μέσα σε σάκους και σε αποθήκες δεν τούς εξασφαλίζει παρά τη σύντομη καταστροφή τους.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
«Στις 26.9.1821, μόλις εκόπασεν το 3ήμερον όργιον, ελήφθη η κατωτέρω απόφασις περί προστασίας των Χαρεμίων των Τουρκων αξιωματούχων δια πολλά ωφέλιμα τέλη της Πατρίδος.
…
Κοινῄ γνώμῃ δια το όφελος της Πατρίδος απεφασίσθησαν οι κάτωθι προσδιορισμοί:
…
8) Τα χαρέμια του Αρναούτογλου και των λοιπών σημαντικών Τούρκων νά μείνωσι φυλαγμένα εδώ χωρίς να πειραχθώσιν εις την ζωήν και την τιμήν των, το δέ πράγμα των να μείνη εις τας χείρας των έως δευτέρας κοινής σκέψεως.
…»
Τι απέγινε με τα «Χαρέμια» αυτά; Όπως είναι γνωστό, ο Χουρσίτ πήρε τα δικά του. Άλλα διεφυλάχθησαν από τους σημαίνοντες και αργότερα αντηλλάγησαν με Έλληνες αρχηγούς. Πολλές όμως από τις αιχμάλωτες αυτές γυναίκες δέχτηκαν από ανάγκη τη θρησκεία των νέων κυρίων τους και ακολουθώντας άλλες εύκολα και άλλες δύσκολα μονοπάτια, αφομοιώθηκαν μέσα στη λοιπή μάζα τού ελληνικού λαού. Μιας τέτοιας νεαρής αριστοκράτισσας Τουρκοπούλας την τύχη θα ιδούμε εν συνεχεία.
Στην Τριπολιτσά, προ της Επαναστάσεως, μια από τις καλύτερες Τουρκικές οικογένειες, άν όχι η καλύτερη, ήταν η οικογένεια Αρναούτογλου. Μεγάλοι γαιοκτήμονες, υπολογίζεται ότι κατείχε κτήματα δυναμικότητας 200 σπαθίων. Κατείχε ολόκληρα χωριά, τον Ψωριάρη, το Πέρα Μπεντένι, το Διάσελο, τό Πουγκάκι. Μερικά ακόμη από τα κτήματα της οικογενείας Αρναούτογλου βρίακονταν δυτικά από τον δρόμο Τρίπολης - Άργους και περί το Μούχλι και το Στενό. «Φυτείες του Αρναούτογλου» υπήρχε τοπωνύμιο περί την Τρίπολη. Και συνοικία «Αρναουτογλαίικα» υπήρχε μέσα στην Τρίπολη.
Το σπίτι της οικογένειας αυτής βρισκόταν επί τής οδού Γορτυνίας και περί τούς σημερινούς Στρατώνες, διάφορα όμως μέλη της είχαν την έδρα τους σέ άλλες πόλεις, όπου είχαν και αξιώματα. Ένας, ο Σουλεϊμάν αγάς Αρναούτογλου ήταν βοεβόδας Καλαμών και με την κήρυξη της Επαναστάσεως παρεδόθη εις τον Πετρόμπεη Μαυραμιχάλη. Ένας άλλος, ο Ιμπραήμ, ήταν βοεβόδας Καλαβρύτων καί ιδιοκτήτης του χωριού Δάρα. Αυτός παρεδόθη από την αρχή στους πολιορκητές των Καλαβρύτων. Ένας τρίτος, ο Μουσταφάς, ήταν μεγαλογοκτήμων, ιδιοκτήτης του χωριού Βλαχοκερασιά. Από τους άλλους Αρναούτογλου, όσοι βρέθηκαν ζωντανοί κατά την κατάληψη της Τριπολιτσάς μετεφέρθησαν στη Σπάρτη και παρεδόθησαν στον Αναγνωσταρά [1].
Κόρη αυτού του Μουσταφά, και όχι Αβδούλ μπέη, ήταν και η «περικαλλής μελαγχροινή Αντιλλέ, ήτις διεκρίνετο και δια την ευφυΐαν της». Την Αντιλλέ αυτήν, ως Χαρίκλεια (Νεόφυτον) πλέον «γέννημα καί θρέμμα Τριπόλεως Μαντινείας», την συναντούμε 18 χρόνια αργότερα παντρεμένη με τον ταγματάρχη του Βασιλικού Ιππικού Τάγματος της Δευτέρας Μοίρας (Αργολίς) Δημήτριο Τουρναβίτη «γέννημα θρέμμα Τουρνάβου» [2], να πωλεί δια συμβολαιογραφικής πράξεως ένα χωράφι που τής είχε παραχωρήσει η Ελληνική Κυβέρνηση στο Κουτσοπόδι του Άργους. Αυτό που αναφέρει ο Τ. Κανδηλώρος, αλλά επαναλαμβάνει και ο Τ. Τσακόπουλος, δηλαδή ότι η Κυβέρνηση της είχε παραχωρήσει εκτάσεις 1000 στρεμμάτων στην περιοχή των Μυκηνών, ίσως είναι λίγο υπερβολικά.
Το συμβόλαιο, με αριθμό 1491, συνέταξε ο «συμβολαιογραφών» ειρηνοδίκης Άργους Νικόλαος Ζεγκίνης την 3 Ιανουαρίου 1839. Αγοραστής κατόπιν πλειστηριασμού εμφανίζεται ο από το Κουτσοπόδι καταγόμενος, οπλαρχηγός κατά την Επανάσταση και ήδη «λοχαγός της Δευτέρας Τετραρχίας» Αναστάσιος Νέζιος. Το χωράφι, εκτάσεως 6,5 παλαιών στρεμμάτων, επωλήθη αντί 133 αργυρών δραχμών το στρέμμα και από το συνολικό ποσόν των 864,50 δραχμών έγινε και μία έκπτωση 5% επειδή η πληρωμή έγινε τοις μετρητοίς. Φαίνεται όμως ότι τα χρήματα τα είχε πάρει ενωρίτερα, δανεικά ίσως, ο Τουρναβίτης, διότι όπως αναγράφει το συμβόλαιο η «πωλητής» ενώπιον μαρτύρων ομολογεί ότι παρέλαβεν την ποσότητα των χρημάτων και διότι δια του ιδίου συμβολαίου μεταβιβάζει ο Δ. Τουρναβίτης στη σύζυγό του Χαρίκλεια την κυριότητα μιάς, της μικροτέρας, εκ δύο οικιών των οποίων ήταν Ιδιοκτήτης και οι οποίες ευρίσκονται στο Άργος στην ενορία Αγίου Δημητρίου, έναντι της οικίας Τζαβάρα.
Το συμβόλαιο υπογράφεται από τον Δημήτριο Τουρναβίτη, δια την αγράμματον γυναίκα του, τον Αναστάσιον Νέζιον, τους δύο μάρτυρας Αθανάσιον Ασημακόπουλον και Γεώργιον Ανυφιώτην έμπόρους, τον Δημόσιον Κήρυκα Θεοφάνην Ευσταθίου και τέλος τον συμβολαιογραφούντα ειρηνοδίκην Νικ. Ζεγκίνην. Εις το συμβόλαιο αυτό, γραμμένο σέ 4 σελίδες συνήθους χάρτου συμβολαίων, διαστάσεων 0,285 Χ 0,200 [μ], δεν αναφέρονται τοπωνύμια εκτός από ένα, τα «'Οφτά» στο Κουτσοπόδι.
Εκείνο όμως που ίσως θα παρουσίαζε ενδιαφέρον είναι η μελέτη, η παρακολούθηση της διαδικασίας παραχωρήσεως γαιών εθνικών σε Τούρκους, που κατά έναν οιονδήποτε λόγο παρέμειναν στην ελεύθερη πιά Ελλάδα, δεδομένου ότι είχαν ληφθεί προστατευτικά μέτρα γι' αυτούς [3].
Το συμβόλαιο αυτό, σε αντίγραφο όπως και περί τα 45 άλλα συμβόλαια και έγγραφα, ελληνικά και τουρκικά, αφορώντα κυρίως δικαιοπραξίες προ του 1850, προέρχονται από το ανέκδοτο αρχείο των Αναστασίου και Αδριανού Νέζιου, που έδρασαν σαν οπλαρχηγοί, κυρίως ο πρώτος, κατά την Επανάσταση, και που ο απόγονός τους κύριος Κωνσταντίνος Αριστοβούλου Νέζος είχε την καλωσύνη να μου επιτρέψει να φωτογραφίσω. Τα αρχεία των συμβολαιογράφων της εποχής εκείνης, που η μελέτη τους θα προσέφερε πολύτιμα στοιχεία στην ιστορία του τόπου, έχουν διαμοιραστεί στους σημερινούς συμβολαιογράφους του Άργους και η εναπόθεσή τους μέσα σε σάκους και σε αποθήκες δεν τούς εξασφαλίζει παρά τη σύντομη καταστροφή τους.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
François Charles Hugues Laurent Pouqueville, Voyage de la Grèce, Paris, 1820-1822, tome V, p. 218.
Τάσου Αθ. Γριτσοπούλου, Ιστορία της Τριπολιτσάς, εκδ. Ένωσης Τριπολιτών Αττικής, Αθήνα 1972-1976, τόμ. Α' και Β'.
Ιωάννου Φιλήμονος, Δοκίμιον ιστορικόν περί της Ελληνικής Επαναστάσεως, Αθήναι 1861, τόμ. Δ'.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
- Οι Αρναούτογλου σκοτώθηκαν όλοι (Τ.Κ. Κανδηλώρου, λήμμα «Αρναούτογλου», Μεγ. Ελλην. Εγκυκλοπαίδεια, τόμ. 5, σ. 627) .
- Λοχαγός Τουρναβίτης εγγράφεται συνδρομητής του «Στρατιωτικού Εφόρου» εκδιδομένου υπό του συνταγματάρχου Π. Γ. Ροδίου στο Ναύπλιο το 1835. Αναφέρεται ως Βούλγαρος, ενώ υπάρχει Τύρναβος και στη Θεσσαλία.
- Β. Σκουβαρά, Δύο Τουρκόπουλα ζητούν προστασία από τον Καποδίστρια, Πελοποννησιακά, τόμ. Γ-Δ (1958 - 59), σσ. 408 - 411.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Αγώνας (1/9/1979, 15/9/1979 και 29/9/1979)
%20recto.jpg)
%20recto.jpg)
No comments:
Post a Comment