Τάκης Μαύρος: Αναμνήσεις από την Αλβανία [του 1940]. Η ζωή κι ο θάνατος

Ἡ μάχη, οἱ μάχες, οἱ ἐπιθέσεις τῶν Ιταλῶν διαδέχονταν η μία τὴν ἄλλη. Δὲν σταματοῦσαν παρὰ μόνο ὅσο χρειαζόταν γιὰ νὰ γίνουν οἱ ἀπαραίτητοι βομβαρδισμοὶ ποὺ θὰ προετοίμαζαν τὴν ἑπόμενη ἐπίθεση. Απὸ τὸ καταπράσινο ὕψωμα ποὺ ἔγινε τὸ θρυλικὸ «731» δὲν ἔμειναν παρὰ βράχια καὶ μερικοὶ κορμοὶ δέντρων καψαλισμένοι κι αὐτοὶ ἀπὸ τὶς ἀπανωτὲς ἐκρήξεις τῶν ὀβίδων καὶ τῶν ὄλμων.
        Ἀνάμεσά τους, χωμένοι σὰν σκουλήκια μέσ ̓ στὴ γῆ, οἱ δικοί μας ἔγραφαν τὴ μοίρα τῆς Ελλάδας.
        Οἱ ἀπώλειες ἦταν μεγάλες, ἀλλὰ γιὰ τοὺς ἐπιτιθέμενους ̓Ιταλοὺς πολὺ μεγαλύτερες. Σωροὶ κυριολεκτικὰ οἱ νεκροί τους μπρὸς ἀπὸ τὶς γραμμές μας, κι ἀνάμεσά τους μερικοὶ δὲν εἶχαν ξεψυγήσει ἀκόμη. Ποῦ καὶ ποῦ ἀκουγόταν μιὰ φωνή, ἕνας γόος, ποὺ καλοῦσε βοήθεια στὴ γλώσσα τους.
        Κάποια στιγμὴ οἱ κανονιὲς ἀραίωσαν καὶ ἀπὸ τὶς δύο πλευρὲς καὶ σὲ λίγο σταμάτησαν. Ἕνα ἄσπρο πανὶ ἀνέμισε πάνω ἀπὸ τὶς θέσεις τῶν ̓Ιταλῶν, καὶ δυὸ φιγοῦρες μὲ στρατιωτικὰ ξεκίνησαν προσεκτικὰ πρὸς τὶς θέσεις μας. 'Η σιγὴ ποὺ βασίλευε ἐκείνη τὴν ὥρα ἦταν ἀπόλυτη, νεκρική. Τὰ μάτια ὅλων καρφώθηκαν πάνω στοὺς δύο Ιταλοὺς ποὺ ἀνηφόριζαν. Βγῆκαν καὶ δύο δικοί μας, τοὺς ἀπάντησαν στὴ μέση τοῦ δρόμου, καὶ ἄρχισαν νὰ συζητοῦν.
        Ἡ ὥρα περνοῦσε, τὰ δάχτυλα πάνω στὴ σκανδάλη ἄρχισαν νὰ παγώνουν, καὶ η ἠσυχία νὰ βαραίνει. Κάποιος ἄναψε ἕνα τσιγάρο κι ὁ θόρυβος ποὺ ἔκανε τὸ τσακμάκι του αντήχησε παράξενα, βέβηλα.
        Μιὰ στιγμή, μέσα σ ̓ αὐτὴ τὴ νεκρικὴ σιωπή, ἀκούστηχε τὸ κελάϊδημα ἑνὸς πουλιοῦ. Πρέπει νὰ ἦταν κάτι τὸ πολὺ μικρὸ, ἔτσι ὅπως ἀκουγόταν. 'Η ἄνοιξη γι αὐτὸ ἦταν κάτι τὸ πολὺ πιὸ σημαντικὸ ἀπὸ τὸν πόλεμο τῶν ἀνθρώπων. Καὶ δὲ θὰ μπορέσω ποτὲ νὰ σᾶς περιγράψω πόσο ζεστάθηκε ἡ ψυχή μας μ’ ἐκείνη τὴ φωνούλα, ἐκείνη τὴν τόσο ἀδύναμη φωνούλα.
        - Ζητᾶνε δυὸ ὧρες ἀνακωχὴ γιὰ νὰ πάρουν τοὺς νεκρούς τους, γιατὶ ἄρχισαν νὰ βρωμᾶνε, εἶπε ὁ τηλεφωνητής.

Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Νέα Εστία, τομ. 122, τεύχ. 1448, σ. 1432 (1 Νοε 1987).