Τάκης Μαύρος : Οι πρώτες γυναικείες φυλακές στο Ναύπλιο

Ανάμεσα στις τόσες άλλες φροντίδες του νεοσύστατου Ελληνικού κράτους ήταν και η οργάνωση της Δικαιοσύνης, των Δικαστηρίων και των Φυλακών, των θεμελίων δηλαδή κάθε «ευνομούμενου» κράτους.
        Για τις ανδρικές φυλακές είχε βρεθεί στο Ναύπλιο κάποια λύση. Χρησιμοποιήθηκε ο προμαχώνας «του Μιλτιάδη», πάνω στο Παλαμήδι, αφού έγιναν μερικές μετατροπές στις casemate, τις υπόγειες κρύπτες, όπου έκλειναν τους βαρυποινίτες, και «του Λεονάρδου» ή «φυλακές των Υποδίκων». Αυτές ήταν μέσα στην πόλη και είχαν πάρει το όνομα «του Λεονάρδου» από το όνομα ενός από τους τελευταίους ιδιοκτήτες του κτιρίου. Πρόκειται περί του περιώνυμου «ιεροδιδασκαλείου», που είχε κτίσει ο Αγά Πασάς, στα τέλη του 14ου αι. για να εξιλεωθεί η ψυχή του για κάποιο έγκλημα που είχε κάνει, και που βρίσκεται ακριβώς πίσω (νότια) από το τζαμί (Βουλευτικό). Αλλά περί όλων αυτών και [για το] ποιος και πότε έχτισε το τζαμί ίσως άλλοτε. Τώρα στο θέμα μας.
        Οι οικονομικές δυσκολίες της εποχής δεν επέτρεπαν την πολυτέλεια ειδικού κτιρίου γυναικείων φυλακών, και στο πρόβλημα που δημιουργιόταν ήρθε να δώσει λύση το επιχειρηματικό δαιμόνιο ενός δεσμοφύλακα των Φυλακών των Υποδίκων, του Κωνσταντίνου Δασκάλα, ο οποίος μετέτρεψε το υπόγειο του σπιτιού του στην Πρόνοια σε γυναικείες φυλακές. Σχετική μνεία απαντούμε στο υπ’ αριθμ. 10586/16.9.1848 πληρεξούσιο του τότε συμβολαιογράφου Ναυπλίας Αναστ. Κ. Ελαιώνος, από το οποίο δημοσιεύουμε το παρακάτω απόσπασμα:

«Αριθμ. 10586 Πληρεξούσιον
Ναύπλιον, εις την εν Προνεία οικίαν Κωνσταντίνου Δασκάλας, την προς το μεσημβρινόν της Αγίας Τριάδος, εις την οποία μετέβην προσκληθείς ο υποφαινόμενος συμβολαιογράφος Ναυπλίας Αναστάσιος Κ. Ελαιών, ενεφανίσθη ενώπιον εμού και των προσληφθέντων μαρτύρων κυρίων Αναγνώστου Σ. Δανοπούλου και Αναγνώστου Παπαδοπούλου κτηματιών κατοίκων Κουτσοποδίου γνωστών μου και μη υπαγομένων εις εξαίρεσιν, η κυρία Αγγελίνα χήρα Μ.Ν. ανεπάγγελτος κάτοικος Επάνω Φίχτι και γνωστή εις τους άνω μάρτυρας, τους βεβαιώσαντας την ταυτότητα της, και ωμολόγησεν ως φυσική επίτροπος της ανήλικης θυγατρός της Ελένης ότι καθιστά πληρεξούσιόν της αντιπρόσωπόν της και αντίκλητον τον κύριον Σπύρον Μαύρον, και αναθέτει εις την επιμέλειαν αυτού κλπ. κλπ.
…
και προς πίστωσιν γέγονε το πληρεξούσιον τούτο την δεκάτην έκτην Σεπτέμβριου του έτους χιλιοστού οκτακοσιοστού τεσσαρακοστού ογδόου, ημέραν Πέμπτην μ.μ., και αναγνωσθέν προσηκόντως υπεγράφη παρά των μαρτύρων και εμού, η δε επιτρέπουσα Αγγελίνα ωμολόγησεν ότι δεν γνωρίζει γράμματα.
(υπογραφές) »

To κτίριο της οδού Αθηνάς 3, στην Πρόνοια Ναυπλίου, όπως ήταν το 1986.

        Από τις φυλακές αυτές, που εντοπίζονται στο διώροφο κτίριο της οδού Αθηνάς αριθμός 3 στην Πρόνοια, δεν σώζεται σήμερα παρά μια μικρή σιδερόφραχτη πόρτα, η οποία κατά πάσαν πιθανότητα ανήκε στο αρχικό κτίσμα, και η ανάμνηση στους ηλικιωμένους περιοίκους ότι «όταν ήσαν μικρά παιδιά έπαιζαν σε ένα ερείπιο που ήταν εκεί, και στο υπόγειό του υπήρχαν κάτι σιδερόφραχτα παράθυρα».

[Εδόθη για δημοσίευση στην εφημερίδα Ριζοσπάστης στις 23/11/1986].