Τάκης Μαύρος : Συμβολή στο Αρχείο του Μιχαήλ Ιατρού

Το 1984, ο κ. Κωνστ. Σπηλιωτάκης εξέδωσε το «Αρχείον του Μιχαήλ Ιατρού (1802 - 1983)». Εκεί, με ακρίβεια, σαφήνεια και χιούμορ παρέθετε τα διασωθέντα έγγραφα του Αρχείου, άλλα εκτενώς και άλλα περιληπτικά, με τα οποία μας παρουσιάζει σχεδόν ανάγλυφη την προσωπικότητα του Μιχαήλ Ιατρού, του οποίου η οικονομική και κοινωνική δραστηριότητα την εποχή εκείνη έπαιξε σημαντικό ρόλο όχι μόνο μέσα στην Αργολίδα αλλά και στη Σπάρτη, όπου ίδρυσε μεταξουργείο, στην Κορινθία όπου εμφανίζεται ιδιοκτήτης εκτεταμένων εκτάσεων και εκ των κυριοτέρων εξαγωγέων σταφίδας, στην Αττική όπου τα Τουρκοβούνια, μέρος από το φρούριο της Ακρόπολης, το Μεταξουργείο, που ήταν κτίσμα και κτήμα του, και άλλα πολλά.
        Ανάμεσα στις τόσες δραστηριότητες του Μιχ. Ιατρού ήταν και μια εταιρεία, που είχε συστήσει με τους αδελφούς του Γεώργιο και Διονύσιο και τον Κωνσταντίνο Αντωνόπουλο, το 1818. Κατά της εταιρείας αυτής εστράφη το 1840 ο Διονύσιος Ιατρού και πέτυχε την έκδοση αποφάσεων του δικαστηρίου Εμποροδικών, Εφετών και του Αρείου Πάγου.
        Το 1848, όμως, και μετά την έκδοση των αποφάσεων αυτών, αποφασίζουν να λύσουν συμβιβαστικώς τις διαφορές τους και υπογράφουν το υπ' αριθμ. 9353/15-1-1848 συμβολαιογραφικό συμβιβαστικό έγγραφο του συμβολαιογράφου Ναυπλίας Αναστ. Κ. Ελαιώνος, το οποίον και δημοσιεύεται στη συνέχεια σαν μια ελάχιστη συμβολή στο corpus του Αρχείου του Μιχαήλ Ιατρού.

ΣΥΜΒΙΒΑΣΤΙΚΟΝ

Ναύπλιον, εν τή παρά τήν Μικράν Ιlύλην του Παραλίου Προαστείου, οικία του κυρίου Μιχαήλ Ιατρού εις ην απήλθον ο / υποφαινόμενος συμβολαιογράφος Ναυπλίας / Αναστάσιος Κ. Ελαιών, ενώπιον εμού και των προς / ληφθέντων μαρτύρων κυρίων Γεωρ / γίου Βέλιου δικηγόρου, κατοίκου Αθηνών, και / Νικολάου Ζαβιτσιάνου φαρμακοποιού κα / τοίκων Ναυπλίας γνωστών μου, και / μή υπαγομένων εις εξαίρεσιν, ενεφαvίσθησαν / οι κύριοι Μιχαήλ Ιατρός, βουλευτής και Διο / νύσιος Ιατρός κτηματίας, κάτοικοι αμφότεροι / Ναυπλίας και γνωστοί μου, και συνωμολόγη / σαν τα εξής. «Ότι θέλοντες να διαλύσωσι συμ / βιβαστικώς όλας τας μεταξύ αυτών διαφοράς, / όσαι επήγασαν από τας μεταξύ των εται / ρικάς σχέσεις από του έτους 1818 δεκά / του ογδόου, και εφεξής, μέχρι σήμερον / και αι οποίαι έδωκαν αφορμήν εις την από / 21 είκοσι μία Μαρτίου 1840 τεσσαρα / κοστού αγωγή του Διονυσίου Ιατρού / κατά του Μιχαήλ Ιατρού, ως συνεταίρου / και τας κατά συνέπειαν της αγωγής ταύτης εκ / δοθείσας αποφάσεις των εν Ναυπλίω Εμπο / ροδικών και Εφετών και του Αρείου Πάγου καθώς /
(μονογραφή /
και πάσαν άλλην οιανδήποτε μεταξύ των / διαφοράν, οικεία βουλή και συναινέσει συνομολογούσι τά εξής :

Αον
Πρώτον. Όλαι αι διαφοραί όσαι υπάρ / χουν μεταξύ του Διονυσίου Ιατρού και αι / Μιχαήλ Ιατρού πηγάζουσαι είτε εκ της από / 21 Μαρτίου 1840 αγωγής του Διονυσίου / Ιατρού κατά του Μιχαήλ Ιατρού, είτε / και εξ άλλης οιασδήποτε αιτίας εχούσης ή μη / συνάφειαν με την προκειμένην αγωγήν / καταργούνται δια του παρόντος συμβι / βασμού, και διαλύονται εντελώς και ολοσχε / ρώς εις τρόπον ώστε δεν θέλει έχει του λοι / πού, καμμίαν κανενός είδους απαίτη / σιν και αξίωσιν ούτε ο Μιχαήλ κατά / του Διονυσίου, ούτε ο Διονύσιος κατά / του Μιχαήλ ή και των άλλων συνεταί / ρων, Σαράντου Μαλτσινιώτου, και Ιωάν / νου Μεϊνδανοπούλου, όλαι δε αι μέχρι / τούδε εκδοθείσαι αποφάσεις των τε εν Ναυπλίω Εμποροδικών και Εφετών και του Αρείου / Πάγου, καθώς και πάσα άλλη δικα / στική πράξις, καταργούνται και μένουν / άκυροι και άχρηστοι, ωσαύτως δε κηρύττον / ται άκυροι και εξαλειπτέαι όλαι αι προση / μειώσεις και υποθήκας όσας ο Διονύσιος / ενέγραψεν επί των κτημάτων του Μιχαήλ Ιατρού κατά συνέπειαν της περί / ής ο λόγος αγωγής, και θέλουν τας εξα / λείψει δυνάμει του παρόντος συμβολαίου, οι αρμόδιοι υποθηκοφύλακες.

Βον
Δεύτερον. Ο Μιχαήλ Ιατρός παραιτού / μενος εντελώς πάσης οιασδήποτε αξιώσεως / και απαιτήσεως του, κατά του Διονυσίου, / υπόσχεται να πληρώση προς τον Διονύ / σιον προς εντελή κατάργησιν και εξόφλη / σιν πάσης άλλης αξιώσεως και απαιτήσεως / την οποίαν ήθελεν έχει ο Διονύσιος / τόσον κατ’ αυτού, ως αν και κατά των άλλων συνεταίρων Σαράντου Μαλτσινιώ / του και Ιωάννου Μεϊδανοπούλου δραχμών / αργυρών (66.000) εξήκοντα εξ χιλιά / δας και εις διάστημα ενός έτους / από σήμερον, πληρώνων τόκον εις / τον Διονύσιον ανά δέκα τοις εκατόν κατ' έτος δι' όσα εκάστοτε ήθελεν μείνει / οφειλόμενα, δι’ όσα δε εντός / του ενιαυσίου τούτου διαστήματος ήθελε /
(μονογραφή)
πληρώσει, θέλει λαμβάνει ειδικάς αποδείξεις / παρά τού Διονυσίου, τα δε πληρωνόμενα εκά / στοτε θέλουν εκπεσθεί από το ανωτέρω πο / σόν.

Γον.
Τρίτον. Ως προς την εν Ναυπλίω οικίαν του / Διονυσίου, και τας εν Σπάρτη συνδροφικάς αποθήκας / περί ων εξεδόθησαν ιδιαίτεραι αποφάσεις / των εν Ναυπλίω Δικαστηρίων και του Αρείου Πάγου / επιδικάζουσαι την ιδιοκτησίαν της εν Ναυπλίω / οικίας και το ήμισυ των εν Σπάρτη αποθηκών / εις τον Διονύσιον υποχρεούσαι δε αυτόν / να πιστώση τον Μιχαήλ με το τίμημα εις / την εκκαθάρισιν των γενικών λογαρια / σμών και αι ιδιοκτησίαι αύται μένουν και του λοι / πού εις τον Διονύσιον πλήρεις και αναμφισβή / τητοι ως διαλαμβάνουσιν αι περί αυτών εκ / δοθείσαι αποφάσειc, ο δε Μιχαήλ παραι / τείται πάσης χρηματικής απαιτήσεως λόγω του τιμήματος αυτών, και συναινεί να / εξαλειφθή η επί της οικίας υποθήκη την οποίαν έχει εγγεγραμμένην.

4ον
Τέταρτον. Επειδή εις τον παρόντα συμβιβασμόν συμπεριελήφθησαν και αι / αξιώσεις τας οποίας είχεν ο Διονύσιος / κατά του ετέρου αδελφού αυτών Γεωργίου / ως καταφαίνεται εις την από 21 Μαρ / τίου 1840 αγωγήν του Διονυσίου, και / τας επί τη βάσει αυτής εκδοθείσας αποφά / σεις, συνωμολογήθη μεταξύ των Μιχαήλ και / του Διονυσίου, ότι όσα εισπραχθώσιν / εκ της περιουσίας του Γεωργίου Ιατρού, ως οφειλέτου της εταιρείας να διανέμωνται εξ ίσου / μεταξύ του Διονυσίου και του Μιχαήλ οίτινες θέλουν ενεργήσει εκ συμφώνου εις την / είσπραξιν των όσων άλλοι οφείλουσιν οπωσδή / ποτε εις τον Γεώργιον. Θεωρείται δε κοι / νή εξ ημισείας καθ' όσον μέρος ανήκει εις τον / Γεώργιον, και το εκ ταλλήρων δισχιλίων περίπου / συνάλλαγμα της προσωρινής Κυβερνήσεως της Ελλάδος από 22 Νοεμβρίου 1825 υπό αριθμ. 285, ώστε ό,τι εισπραχθεί και εκ τούτου οφειλόμενον εις τον Γεώργιον, θέλει / διανέμεσθαι εξ ίσου μεταξύ Μιχαήλ και Διονυσίσυ / Ιατρών, ωσαύτως δε θέλουν διανέμεσθαι εξ ίσου / και τα εν Καλάμαις επίδικα και συντροφικά με άλλους κτήματα του Γεωργίου αν κερδιθώσι.

Εον
Πέμπτον. Ο Μιχαήλ και Διονύσιος Ιατροί θέλουν / συνεργήσει από κοινού να εκκαθαρίσωσι τον / λογαριασμόν του ποτέ Κωνσταντίνου Αντωνοπούλου, / όστις μετείχε κατ' αρχάς κατά εν τέταρτον εις την / προκειμένην εταιρείαν. Ο Διονύσιος όμως δεν θέλει ενέχεσθαι παντελώς εις το αποτέλεσμα του / λογαρι[α]σμού τούτου, είτε προς πίστωσιν, είτε προς / χρέωσιν του Μιχαήλ αποβή, πάσα δε εκ των / λογαριασμών τούτων υποχρέωσις ή ωφέλεια / ανήκει εις μόνον τον Μιχαήλ.

ΣΤον
Έκτον. Ως προς την εκκαθάρισιν του λογα / ριασμού του Παναγιώτου Γραμματικά / κη και Αναγνώστου Σπηλιωτάκη, του αφο / ρώντος μετάξια σταλλέντα εις Τούνεζι, / και των οποίων το τίμημα εστάλη παρά / του (Γεωργίου) Μαλτσινιώτου εις τον Διονύσιον / και τούτου του λογαριασμού της εκκαθαρίσεως το αποτέλεσμα ανήκει αποκλειστικώς εις τον Μι / χαήλ Ιατρόν, ο δε Διονύσιος δεν θέλει ενέχε / σθαι εις αυτό παντάπασιν.

7ον
Έβδομον. Ο Διονύσιος υπόσχεται να συν / δράμη το καθ' εαυτόν τον Μιχαήλ εις την εκκαθά / ρισιν των μετά του Γεωργίου Αντωνίου εις Ύδραν / λογαριασμών περί ων εξεδόθη ήδη διαιτητική / απόφασις, χωρίς όμως να ενέχεται παντάπασιν ο Διο / νύσιος εις την έκβασιν της εκκαθαρίσεως αυτών.

Ταύτα συνομολογησάντων αμφοτέρων / των μερών, συνετάχθη τό παρόν συμβόλαιον την δεκάτην πέμπτην του μηνός Ιανουαρίου / του έτους χιλιοστού οκτακοσιοστού ογδόου, ημέραν Πέμπτην μ.μ., / και αναγνωσθέν προσηκόντως υπεγράφη / παρ' αμφοτέρων των συμβαλλομένων, / παρά των μαρτύρων και παρ' εμού.

Μιχαήλ Ιατρός
Νικόλαος Ζαβιτσιάνος
Διονύσιος Ιατρός
Γ. Βέλλιος
Αναστάσιος Κ. Ελαιών

Ακολουθεί η εξοφλητική πράξη.

Ναύπλιον, εν τω συμβολαιογραφείω μοι κειμένω επί της / οδού Όθωνος εις την υπ' αριθμ. 12 οικίαν του Δημητρίου Μ. Σμυρναίου, ενώπιον εμού του συμβολαιογράφαυ και κατοίκου / Ναυπλίας Γεωργίου (Σκαλίδου) και των προσληφθέντων μαρτύρων κυρίων Μιχαήλ Κοτζο / νοπούλου φαρμακοποιού, κατοίκου Ναυπλίας και Νικολάου Χατζή Πανάγου, / εμπόρου κατοίκου Προνοίας πολιτών Ελλήνων, γνωστών μοι / και μη υπαγομένων εις εξαίρεσιν, εμφανισθέντες οι κύριοι Μιχαήλ / Ιατρός, εμποροκτηματίας, και ο κύριος Ιωάννης υιός και μόνος κληρο / νόμος του αποβιώσαντος Διονυσίου Ιατρού, κτηματίας, κάτοικος / Ναυπλίας, γνωστοί μου, ωμολόγησαν, ο μεν κύριος Ιωάννης Δ. Ιατρός ότι / εθεώρησε σήμερον, μετά του κυρίου Μιχαήλ Ιατρού τον λογαριασμόν / των όσων ούτος ώφειλε προς τον μακαρίτην κατά το ανωτέρω συμβόλαιο / χρημάτων δραχμών εξήκοντα εξ χιλιάδων αριθμ. 66.000, όσα / δηλονότι επλήρωσε προς τόν μακαρίτη ζώντα, όσα προς τον κύριον Γεώρ / γιον Μ. Αντωνόπουλον, εις εξόφλησιν δέκα επτά γραμματίων του / κατά διαταγήν του ιδίου Διονυσίου Ιατρού του έχοντος εκδεδομένα / τα γραμμάτια ταύτα εις την διαταγήν του κυρίου Γεωργίου Μ. Αντωνο / πούλου και όσα μετά θάνατον εκείνου έλαβεν αυτός ούτος ο υιός του / συμπεριληφθέντων εις τον λογαριασμόν, και των κατά καιρούς τόκων ως / πληρωθέντος του κεφαλαίου εκ διαλειμμάτων, εύρεν αυτούς ακριβείς / και τακτικούς και ούτως εξωφλήθη καθ’ ολοκληρίαν το εν τω ανωτέρω συμβό / λαιον αναφερόμενον χρηματικόν των 66.000 δραχμών μετά των δεδουλευ / μένων τόκων αυτών, έλαβε δε τα τε προς τον Γ. Μ. Αντωνόπουλον πληρωθέντα γραμμά / τια και τας αποδείξεις του μακαρίτου πατρός του και τας ιδικάς του, δι' όσα κατά καιρούς / έλαβον, αι δε λοιπαί συμφωνίαι περί κτημάτων και άλλων αι αναφε / ρόμεναι εν τω ανωτέρω συμβολαίω μένουσι έγκυροι και στερεοί και αμετάκλητοι. / Και προς πίστωσιν συνετάχθη τό παρόν την εικοστήν ογδόην του μηνός Ιανουα / ρίου του έτους χιλιοστού οκτακοσιοστού πεντηκοστού έκτου, ημέραη Σαββάτου / μετά Μεσημβρίαν, και αναγνωσθέν προσηκόντως υπεγράφη παρά πάντων / και εμού.

Μ. Κοτζονόπουλος
Ιωάννης Δ. Ιατρός
Νικ. Χατζηπανάγου
Μιχ. Ιατρός
Ο συμβαλαιογράφος
Γεώργιος Σκαλίδης

[Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα του Άργους Αναγέννηση στις 9/5/1986].