Τάκης Μαύρος : Καρκίνοι

Ο έρανος για τη καταπολέμηση του καρκίνου, που γίνεται μια φορά τον χρόνο στον τόπο μας, δεν χωράει καμμιά αμφιβολία πως πρέπει να θυμίζει σ' όλους μας την κοινή τύχη που υπερίπταται πάνω από τα κεφάλια μας και πως πρέπει να δίνεται και ο οβολός της χήρας και το τάλαντο του πλούσιου. Είναι τόσο δαπανηρές οι έρευνες για την καταπολέμηση αυτής της αρρώστιας, όπως και οι φροντίδες για την ανακούφιση των ασθενών, που όσα χρήματα και αν συγκεντρωθούν, πάλι λίγα θα ’ναι. Στο κάτω κάτω της γραφής, αφού οι στατιστικές μας λένε πως ο ένας στους τρεις μας, αναγνώστες και συντάκτες, θα πάει από καρκίνο.
        Ας μην ασχοληθούμε όμως περισσότερο με τα θλιβερά αυτά θέματα, αφού έτσι κι' αλλιώς, μια μέρα, θ' ασχοληθούν αυτά με μας. Και για να περνάει η ώρα, ας το ρίξουμε στην ιστορία.
        Καρκίνοι, λοιπόν, στα βυζαντινά χρόνια, λεγόντουσαν διάφορες φράσεις, ρητά, επιγράμματα ή αφιερώσεις, γραμμένες με τέτοιον τρόπο, ώστε να διαβάζονται και από την ανάποδη, δηλαδή από το τέλος προς την αρχή. Ακριβώς όπως ο κάβουρας, ο καρκίνος, μπορεί να περπατάει με την ίδια ευχέρεια και αριστερά και δεξιά.
        Όσοι από τους αναγνώστες έχουν επισκεφθεί παλιά μοναστήρια, ίσως πρόσεξαν την επιγραφή: 

ΝΙΨΟΝ ΑΝΟΜΗΜΑΤΑ ΜΗ ΜΟΝΑΝ OΨΙΝ

Είναι ένας καρκίνος, ο πιο συνηθισμένος, και τον έγραφαν πάνω από κρήνη ή βρύση, ή και στη «φιάλη», αν το μοναστήρι διέθετε αυτή την πολυτέλεια [1]. Φιάλες έλεγαν μικρές και κομψές οικοδομές, στο προαύλιο συνήθως του μοναστηριού, όπου υπήρχε κάποιο τρεχούμενο νεράκι και όπου οι πιστοί και οι καλόγεροι ή καλόγριες ξεκουράζονταν και δροσίζονταν τις καυτερές ώρες της μέρας. Το τρεχούμενο νεράκι ήταν και μια πρόσκληση για τους οδοιπόρους να πλύνουν τα σκονισμένα από την πολύωρη πορεία πόδια τους. Πρόσκληση όμως που σπάνια αποσπούσε από τις κατανυκτικές προσευχές την προσοχή των καλογέρων.

Ο "καρκίνος" ΝΙΨΟΝ ΑΝΟΜΗΜΑΤΑ ΜΗ ΜΟΝΑΝ OΨΙΝ 

από την Ιερά μονή Μαλεβής στην Αρκαδία

(όχι μόνον καρκινική επιγραφή αλλά και αμφίγραμμα)

        Εκτός όμως από τον καρκίνο, που ανέφερα πάρα πάνω, υπήρχαν κι άλλοι. Παραθέτω μερικούς από αυτούς, που τους έχω ερανιστεί από διάφορα διαβάσματα.

Σος ειμί, τίμιε, σος
Εις όλα καλός ει
Αναβάσατε τα σάβανα
Νοσώ, Σώτερ, υπό πυρετό, σώσον
Ειπέ, σον αίμα Δαμιανός έπιε
Αμώς, ίασαι νόσον, ίασαι σώμα
Ηγεμών άνομον έχε νόμον, άνομε γη

Και τέλος τον πιο πετυχημένο απ’ όλους:

Ω γένος εμόν εν ω μέσον εγώ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1. Η φράση αποδίδεται στον Άγιο Γρηγόριο τον Ναζιανζηνό, θεολόγο του 4ου αι.

[Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα του Άργους Αναγέννηση στις 19/4/1981].