Τάκης Μαύρος : Από τη δράση ενός Λενιδιώτη καταδρομέα, του Ανδρέα Τζακώνη στα προεπαναστατικά χρόνια

Το αναδημοσιευόμενο παρακάτω έγγραφο έχει εκδοθεί στις 3 Μαρτίου 1795 από τον Βαλή του Μωρέος στο ντιβάνι (: Γραφείο Γενικού Διοικητού) της Τριπολιτζάς. Απευθύνεται προς τους προεστούς των νησιών του Αργοσαρωνικού και περιλαμβάνει αυστηρές διαταγές για τη σύλληψη του επικίνδυνου «κουρσάρη» Ανδρέα Τζακώνη Υδριώτη, όπως τον αποκαλεί [1].
        Η Κοινότητα της Ύδρας, αφού έλαβε τη διαταγή, προσπάθησε να δικαιολογηθεί και να διευθετήσει κάπως τα πράγματα. Διεσώθηκαν, και δημοσιεύονται στο ίδιο Αρχείο, δυο αχρονολόγητα σχέδια επιστολών απευθυνόμενα άγνωστο πού το πρώτο, και στον Διερμηνέα του Στόλου Κωστάκη Χατζερή το δεύτερο. Από τα σχέδια αυτά πληροφορούμεθα ότι οι προεστοί της Ύδρας εγνώριζαν ότι ο Ανδρέας Τζακώνης «… είναι συντροφευμένος με διαφόρους ταϊφάδες (tayfa: συντρόφους, μέλη της ίδιας μονάδας) ποτέ μεν Μανιάτες ποτέ δε ανθρώπους του γνωστού Ζαχαριά του Μωρέως» [2] και ότι «… έχει το γιατάκι του εις την Τσακωνιά, χωρίων Λενίδι». Από τα στοιχεία αυτά φαίνεται ότι ο Ανδρέας Τζακώνης Υδριώτης δεν ήταν Υδραίος αλλά Τσάκωνας. Εν συνεχεία το έγγραφο.

(Βαλής του Μωρέως)
Προς εσάς τους γέροντας και ραγιάδες των νησίων Ύδρας και Πέτζες και Πόρου.
Με το παρόν ηγεμονικόν σφοδρόν μπουγιουρουλδί (buyuruldu) μας φανερώνομέν σας ότι έγινε γνωστόν μας ότι ο Ανδρέας Τζακώνης Υδριώτης περιπατεί εις τα παραθαλάσσια του Μωρέως κουρσάρης από Κρανίδι ως Τζηπαρίσια και τα όσα καΐκια ήθελε εύρει τα γδένει, και πέρνει και όσους ανθρώπους του αρέσουν δια σκλάβους, και απέκλεισεν την θάλασσαν, και δεν ειμπορεί κανένα καΐκι μικρό να πηγαίνη εις το σερετάτι Ανάπλι (;) και αφ’ ού είναι τόσος καιρός οπού περιπατεί εις την θάλασσα κουρσάρος, εσείς τριών νησίων οι ραγιάδες και γέροντες αφ’ ού δεν τον κυνηγάτε να τον εξολοθρεύσετε από της γης το πρόσωπον, τον εδέχεσθε και εις τα νησιά σας και τον εδιαφεντεύετε, δίνοντάς του ό,τι ζαερέδες (zahire) και αν χρειάζεται δια το κούρσο. Ετούτα όλα έγιναν γνωστά εις το ύψος μας, δια τούτο εκάμαμεν νιζάμη (nizam: υπεύθυνο, αρμόδιο) τον Οσουμάν καπετάνιον από το Ανάπλι, και ιδού οπού τον εστέλνομεν μουμπασίρην απάνω σας, και προστάζομέν σας ηγεμονικώς, ότι τον άνωθεν κουρσάρην Ανδρέα Τζα[κ]ώνη μουτουλάκ (: αμέσως) να τον εκυνηγήσετε και να τον επιάσετε ομού με όσον ταϊφά έχει, και να τον εκάμετε τεσλίμι (teslim: να τον παραδώσετε) του Οσουμάν καπετάνιου, ομού και τους ταϊφάδε (: άνδρες) του, και προσέχετε καλώς να μην κάμετε κουσούρι (: να μην αδιαφορήσετε) εις την ηγεμονικήν σφοδράν προσταγήν μας και προφασισθήτε ότι δεν έρχεται εις εσάς, και δεν ημπορείτε ούτε εις τον γιαλόν να τον επιάσετε, ή και ό,τι άλλο ειπήτε, κανένα δεν θέλει σας ωφελήσει, ωσάν οπού ημείς είμεθα βέβαιοι, οπού τόμως θελήσετε, τον επιάνετε, όχι και παρακούσετε την ηγεμονικήν προσταγήν μας, παρευθύς θέλει σας κάμωμε άρζι εις το κραταιόν ντοβλέτι, τόσον να γράψωμεν και του υψηλοτάτου αδελφού μας καπετάν πασιά, και θέλει υποπέσετε εις την δικαίαν και φοβεράν οργήν του κραταιού ντοβλετίου, και ύστερον καμμία πρόφασις δεν θέλει σας ωφελήσει, λοιπόν δια να αποφύγετε κάθε δικαίαν οργήν, ως άνωθεν προστάζομεν ηγεμονικώς, ποιήσετε εξ αποφάσεως.

1795 Μαρτίου 3

εξεδόθη εκ Τριπολιτζάς από το ντιβάνι.

7 Μαρτίου [17]95 εκοπιαρίσθη».

        Το Ιστορικό Αρχείο της Ύδρας δεν περιλαμβάνει έγγραφα άλλα, από τα οποία να μπορεί να πληροφορηθεί ο αναγνώστης το τέλος της πολεμικής δράσης του Τσάκωνα αυτού καταδρομέα στις παραμονές της Ελληνικής Επαναστάσεως.
        Χαρακτηριστικό της σημασίας που απέδιδαν οι Τουρκικές Αρχές στη σύλληψη ή εξόντωση του Ανδρέα Τσάκωνα είναι και το ότι τη διαταγή συνοδεύει και «μουμπασίρης» (mübaşir : αγγελιαφόρος, μαντατοφόρος,κομιστής κακών ειδήσεων). Η παρουσία «μουμπασίρη» σ’ αυτές τις περιπτώσεις ήταν φορτική και ιδιαίτερα πολυέξοδη, πράγμα που ανάγκαζε εκείνους που τον υφίσταντο να προσπαθούν να απαλλαγούν από την παρουσία του το δυνατόν συντομότερο.
        Ας σημειωθεί ακόμη ότι στα ίδια ακριβώς νερά του Αργολικού, εκατόν πενήντα χρόνια αργότερα, μια παρεμφερής πειρατική δράση εκόστισε τη ζωή σε αρκετούς Γερμανούς, που μετέφεραν εφόδια στηνΚρήτη, αλλά και σε πολλούς Έλληνες. Αλλά περί αυτών ίσως αργότερα.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1. 1. Ιστορικόν Αρχείον Ύδρας, τ. Ι, σσ. 80-81.
2. 2. Αυτόθι, σσ. 85, 86 και 95.

[Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα του Άργους Αγώνας στις 16/2/1980].