Τάκης Μαύρος : Εθνικά ιδεώδη

Όλοι οι λαοί χρησιμοποιούν κάποιο έμβλημα, που γύρω του καλούνται να συσπειρωθούν κάθε φορά που μια σκοπιμότητα ή ένας κίνδυνος το επιβάλει. Το έμβλημα αυτό εκφράζει κατά κάποιον τρόπο το ιδεώδες του λαού αυτού και είναι και μια προειδοποίηση για τους αντίθετους, για το τι τους περιμένει αν τολμήσουν να επιχειρήσουν κάτι εναντίον τους. Έτσι, βλέπουμε τους Άγγλους να έχουν το λιοντάρι, τους Γερμανούς τον αετό, τους Γάλλους τον κόκορα για να δείξουν τη μαχητικότητά τους, τους Ιταλούς του Μουσολίνι τον διπλό πέλεκυ, τους Αμερικανούς τον αετό, που τον είχαν και οι Ρώσοι της τσαρικής Ρωσίας, και άλλοι άλλα. Φυσικό λοιπόν είναι και οι γείτονές μας οι Τούρκοι να έχουν και εκείνοι το δικό τους έμβλημα, που δείχνει και τα εθνικά τους ιδεώδη. Τους Τούρκους η ιστορία τους δείχνει πάντα σαν ανθρώπους με πρακτικό μυαλό. Από τις περιπέτειες της παραγωγικής διαδικασίας, προτίμησαν πάντοτε την αρπαγή, που είναι ο συντομότερος, ευκολότερος και οικονομικότερος τρόπος αποκτήσεως ενός αγαθού. Άρπαζαν και έτρωγαν. Γι' αυτό και το εθνικό τους έμβλημα υπήρξε το καζάνι. 

        Το μαγερειό ήταν τόπος ιερός: 

«... εις το μαγειρείον μέσα δεν ημπορεί να εισέλθει τις, και ο εισελθών, ει και εν αγνοία, δέρεται με τη μεγάλην κεπτζέ ανηλεώς, και αν σκοτωθεί δαβάς δια τον φόνον δεν γίνεται», 

αναφέρει ο Αθανάσιος Υψηλάντης - Κομνηνός, περιγράφοντας την ζωή των γενιτσάρων [1]. 

        Όλοι μας ξέρουμε τι σημαντικό ρόλο έπαιξαν στην πολιτική ιστορία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας τα καζάνια των γενιτσάρων. Το αναποδογύρισμά τους, σημείο για επανάσταση, είχε κοστίσει τα κεφάλια σε πολλούς σουλτάνους. Και για τη σπουδαιότητα, που τους απέδιδαν, γράφει ο παραπάνω Υψηλάντης - Κομνηνός, που τους είχε γνωρίσει από κοντά στην Κωνσταντινούπολη [2]: 

«η τιμή των γενιτσάρων δεν είναι το να διαφυλάττωσι το [μ]παϊράκι τους, αλλά το καζάνι· το μεγαλήτερον από όλα τα δυστυχήματα οπού μπορούν να συνέβωσιν εις εν τάγμα είναι το να απολέσωσι το καζάνι· τούτο γαρ λογίζεται ατιμία. Εις τας ημέρας της πομπής, ήτοι του αλαΐου και της παρατάξεως, φορούσι μίαν μεγάλην σκούφιαν γεμάτην στουπιά με εν κομμάτι από κετζέν πολλά πλατύν, το οποίον πίπτει εις τα οπίσω και σκεπάζει το ήμισυ της ράχης των· επάνω από το μέτωπο είναι ένα κουτί μπρούτζινον δια να βάλλωσι εν αυτώ εν χουλιάρι ξύλινον· ένας καλός γεννίτζαρος δεν περιπατεί ποτέ χωρίς να είναι ωπλισμένος με το χουλιάρι του, καθώς ένας σολδάτος ευρωπαίος έχει πάντοτε φροντίδα το να φορεί το σπαθί του ή την [μ]παγιονέτα του στιλβωμένην». 

        Αυτά για τους Τούρκους. Γιατί όμως καθόμαστε κι ασχολούμεθα με τους γείτονές μας, και δεν κοιτάμε τη δική μας ιστορία; «αίθωνας δε λέβητες εείκοσι» προσφέρει ο Αγαμέμνων στον θυμωμένο Αχιλλέα για να τον καταφέρει να ξεχάσει τη Βρισηίδα και να επανέλθει στο στρατόπεδο, και από την ομηρική αυτή  περικοπή (Ιλιάδα, Ι, 39) έχουμε δύο πολύτιμες πληροφορίες:

• πρώτον, ότι μια νόστιμη κοπέλα κόστιζε τότε γύρω στις 20 μεγάλες κατσαρόλες και
• δεύτερον, ότι και σε έναν Αχιλλέα ακόμη το καζάνι δεν ήταν κάτι το τελείως αδιάφορο,

ακριβώς όπως και επί των ημερών μας το κουτάλι δεν αφήνει αδιάφορους τους πολιτικούς μας.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1. Αθανάσιος Υψηλάντης - Κομνηνός, Τα μετά την Άλωσιν, εν Κωνσταντινουπόλει 1870, σ. 762.
2. ό.π., σ. 764.

[Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα της Αργολίδας Αναγέννηση στις 24/2/1979].