Τάκης Μαύρος : Τοπωνυμικά Αργολίδας : Κολοσούρτης, Χέλι

Κολοσούρτης. Μ’ αυτό το δύσηχο όνομα είναι γνωστός ο ανηφορικός δρόμος, που αρχίζοντας από του Σπηλιωτάκη ανεβαίνει μέχρι το διάσελο. Επίπονη και κουραστική διαδρομή μέχρι και σήμερα ακόμη, που επιτρέπει να φανταστεί κανείς τι θα ήταν άλλοτε. Με το ίδιο όνομα λέγεται και το αντίστοιχο τμήμα της σιδηροδρομικής γραμμής μέχρι το χωριό Παρθένι.
        Εκ πρώτης όψεως το «Κολοσούρτης» αυτό θα προσπαθούσε να το συνδέσει κανείς με το γνωστό μαρτύριο που περιγράφει τόσο παραστατικά ο Λεόντιος Μαχαιράς στο Χρονικόν της Κύπρου. Ορισμένους κατάδικους τους έδεναν πίσω από ένα άλογο κι υποχρέωναν κατόπιν το ζώο να τρέχει μέσα σ' ένα χείμαρρο που διάσχιζε την πολιτεία. Το μαρτύριο αυτό λεγόταν κωλοσέρνω ή κωλοσύρω, αλλά και βωλοσύρω. Κωλοσούρτης, λοιπόν, όπως θα γραφόταν σωστότερα, έπρεπε να ήταν εκείνος στον οποίον ανέθεταν αυτό το έργο.
        Αλλά στην περιοχή όπου βρίσκεται το λιμανάκι Πεταλά της Ακαρνανίας, υπάρχει κάποιο πέρασμα του ποταμού που οι ντόπιοι ναυτικοί αποκαλούν «Μπόκα Κολοσούρτης». Πρόκειται για πέρασμα ανάμεσα σε αμμώδη περιοχή (σύρτις), επίπονο και δύσκολο εγχείρημα για όσους δεν ήξεραν τα νερά και που ακριβώς γι' αυτή τη δυσκολία έτυχε και του κακόηχου επίθετου. Γι' αυτό πιθανόν θα πρέπει να δεχθούμε ότι το δικό μας «Κολοσούρτης» σημαίνει κακή σύρτις, δύσκολη σύρτις, δύσκολο πέρασμα.

Χέλι και Πόρτο Χέλι. Αλβανική ονομασία ορεινού χωριού (σημερινό Αραχναίο) πάνω στο όρος Αραχναίο και παράλιος μικροσυνοικισμός, το Πόρτο Χέλι, που σήμερα έχει,πάρει διαστάσεις διεθνούς τουριστικού κέντρου. Χέλι θα γραφόταν καλύτερα Χχέλι, προφέρεται στα αλβανικά σαν να γραφόταν με δύο Χ, σημαίνει μακρύ ξύλο που χρησιμεύει για να καταοκευάζονται σούβλες και κατά συνεκδοχή και η ίδια η σούβλα.
        Ο Παυσανίας γράφει ότι την περιοχή του Αραχναίου την αποκαλούσαν παλαιότερα «Σάπυς ελάτων», που θα μπορούσε να ερμηνευθεί: θαυμάσια έλατα, μεγάλα έλατα. Αργότερα, οι Ενετοί περιγράφοντας την περιοχή, προσθέτουν πως το Αραχναίο ήταν κατάφυτο και η ξυλεία του ήταν κατάλληλη για ναυπηγική.
        Χωρίς απόλυτη βεβαιότητα και μέχρις ότου παρουσιασθοϋν «κρείσσονες αποδείξεις», θα μπορούσε να κάμει κανείς την υπόθεση ότι Χέλι σημαίνει ξύλο μακρύ, δέντρο μεγάλο, κάτι δηλαδή που θα μπορούσε να θεωρηθεί και σαν μετάφραση στην αλβανική του «σάπυς ελάτων». Ιδέ σχετικά και: Ντ. Αντωνακάτου, Αργολίδος Περιήγησις, 1973 σ. 123.


[Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα του Άργους Αναγέννηση στις 24/7/1978].