Τάκης Μαύρος : Τοπωνυμικά Αργολίδας : Πυργέλα (Πυργέλλα)

Δυο λόγια για την πιθανή προέλευση της ονομασίας του χωριού Πυργέλλα.
        Σαν παλαιότερη μνεία του τοπωνύμιου αυτού εγώ γνωρίζω αυτήν που αναγράφεται στο οικόσημο του Πυργελλιώτη strathioti Manoli Blessi, με χρονολογία MDLXI (= 1561). Πυργελλιώτης, λοιπόν, όπως γράφει ο ίδιος detto Byrghiella, και όχι Ναυπλιώτη όπως αναφέρει ο Μιχ. Λαμπρινίδης. Στο οικόσημο που από παιδαριώδη ματαιοδοξία ζήτησε ο επαγγελματίας αυτός στρατιώτης να του χαράξουν μνημονεύεται το όνομα του χωριού αυτού, και μάλιστα με δύο «λ».
        Εκτός από τη μνεία αυτή, θα πρέπει να σημειώσουμε ότι υπάρχει και γυναικείο βαπτιστικό όνομα «Πυργούλα» - αναφέρεται σε αφιέρωση της Μονής Τιμίου Προδρόμου Γορτυνίας με χρονολογία 1780, και σε άλλη της Μονής Αιμυαλών από το 1802. Ας προσθέσουμε ακόμη ότι υπάρχει και επίθετο «Πυργέλης» στη Νέα Κίο, με προέλευση τα παράλια της Μικράς Ασίας. Καθώς βλέπετε, το έδαφος είναι ελεύθερο για υποθέσεις. Εγώ περιορίζομαι σε αυτές τις παραπάνω και προσθέτω δύο λόγια για τους strathioti.
        Tότε, τoν ελληνικό μεσαίωνα, όπως άλλωστε και σήμερα ακόμη στις κακομοιριασμένες και υπανάπτυκτες περιοχές, όχι μόνο ελληνικές αλλά και όλου του κόσμου, όσοι νέοι δεν μπορούσαν να βρουν δουλειά κατέφευγαν στο επάγγελμα του strathioti. Είχαν δημιουργηθεί σχεδόν παντού μικρές τέτοιες ομάδες μισθοφόρων, που για πενταροδεκάρες προσέφεραν το αίμα τους και τη ζωή τους για την υποστήριξη συμφερόντων τρίτων.
        Τέτοιους στρατιώτες μισθοφόρους έβγαζαν οι Δαλματικές ακτές, τους φοβερούς και ανελέητους Σκλαβούνους, η Αλβανία, ο Μοριάς και κυρίως η Τσακωνιά. Έτρεχαν παντού όπου πληρώνονταν · τέτοιοι έλαβαν μέρος και σε έναν εμφύλιο πόλεμο στην Ιρλανδία.
        Κυρίως όμως τους χρησιμοποιούσαν οι Βενετσιάνοι σαν ένοπλη φρουρά στις γαλέρες, στα κάτεργα και στα άλλα μεγάλα φορτηγά σκάφη, για να τα προστατεύουν από τις επιθέσεις των πειρατών και πάνω στα οποία οι συνθήκες ζωής ήσαν τέτοιες που μόνο αυτού του είδους άνθρωποι μπορούσαν να αντέξουν.
        Η Αργολίδα έχει την τιμή να οφείλει τις ονομασίες των περισσότερων χωριών της στα ονόματα τέτοιων υποκειμένων, που τους είχαν παραχωρηθεί σαν «εφάπαξ» τα χωριά αυτά, όταν εξήρχοντο της υπηρεσίες, αν προλάβαιναν βέβαια να εξέλθουν.
        Και το Ναύπλιο, μη βρίσκοντας άλλο πρόσωπο πιο άξιο στην ιστορία του, έδωσε σε ένα από τα πιο κεντρικά δρομάκια του το όνομα του ένδοξου αυτού τέκνου της Πυργέλλας.

[Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα του Άργους Αναγέννηση στις 24/8/1975].