Τάκης Μαύρος : Τοπωνυμικά Αργολίδας : Αμαριανό, Μαλαντρένι

Μερικά τοπωνύμια της Αργολίδας ίσως πρέπει να αποδοθούν στους διάφορους κυρίους που κατά καιρούς τα κατείχαν. Τέτοιοι κύριοι ήσαν συνήθως βυζαντινοί αξιωματούχοι, στους οποίους είχαν παραχωρηθεί τα χωριά αυτά για ανταμοιβή των υπηρεσιών που είχαν προσφέρει στον αυτοκράτορα. Οι αμοιβές αυτές λεγόντουσαν «πρόνοιες», «στρατείες» κλπ., παρεχωρούντο δε όχι μόνο σε Έλληνες στρατιώτες αλλά και σε ξένους. Όχι μόνο από τους Βυζαντινούς, αλλά αργότερα και από τους Φράγκους και προπαντός, ειδικά για την Αργολίδα, από τους Ενετούς. 

        Αλλά ας ιδούμε τί ήταν αυτοί οι «Στρατιώτες» ή «Strathioti», όπως συναντώνται συχνά.
«Έφιπποι γενναιότατοι στρατιώται» αναφέρονται για πρώτη φορά από τον συντάκτη του Χρονικού Πασχόλιου (600-650 μ.Χ.), ήσαν δε «ιππείς τιμαριούχοι υπό διαφόρους υποχρεώσεις νεμόμενοι τας στρατείας» ή προνοίας, που τους είχαν παραχωρηθεί.
        Ένα τέτοιο τοπωνύμιο φαίνεται πως είναι και το Αμαριανός ή Αμοργιανός. Ονομασία μικροσυνοικισμού στην ανατολική άκρη της πεδιάδας του Άργους, στους πρόποδες του όρους Αραχναίο. Η τοποθεσία όπου ο μικροσυνοικισμός ελέγχει τη διάβαση από την πεδιάδα του Άργους προς την πεδιάδα του Ληγουριού. Ίσως να πρέπει να αποδοθεί σε βυζαντινό τιμαριούχο καταγόμενο από το Αμόριο της Θράκης ή της Φρυγίας, χωρίς να μπορούμε να αποκλείσουμε και κάποιον καταγόμενο από την Αμοργό.
        Ένα άλλο τοπωνύμιο είναι το όνομα του χωριού Γυμνό. Βορειοδυτικά του Άργους, σε απόσταση 27 χιλιομέτρων και σχεδόν στο σύνορο με τον νομό Κορινθίας βρίσκεται το κεφαλοχώρι Γυμνό. 

        Σημειώνεται με επιφύλαξη αυτό που αναφέρεται στην «Ανωνύμου Σύνοψις Χρονική» [1] γιατί ίσως να μπορεί να βοηθήσει στην αναζήτηση για την προέλευση της ονομασίας «Γυμνό». Διαβάζουμε λοιπόν: «Απάρας τοίνυν εκ του Βρεντησίου στόλος τή των Κερκυραίων, ήτοι των Φαιάκων νήσω προσίσχει, και εξ εφόδου ταύτη αιρεί το δε αίτιον οι της χώρας οικήτορες, και τούτων μάλιστα οι Γυμνοί την επίκλησιν, ούτοι γαρ τον τότε φορολόγον ουκ φέροντες ως βαρύν, τώ του στόλου ηγεμόνι προσιόντες φρουράν των Σικελών ωσεί χιλίους δέχονται, και καπνόν φεύγοντες της φορολογίας, έλαθον εμπεσόντε πυρί, και Ρωμαίοι εισενεγκόντες πόλεμον χρόνιον ομού και βαρύτατον. Εκείθεν αποπλεύσας τή Μονεμβασία καταίρει...» - εν συνεχεία επιστρέφει - «όσα παράλια ληϊζόμενος», καταλαμβάνει τη Θήβα και τελικά και την Ακροκόρινθο. 

        Πρόκειται για την αποβατική ενέργεια, που έκαμε ο Ρογήρος, Νορμανδός βασιλιάς της Σικελίας, το καλοκαίρι τουύ 1147. Μεταξύ των τόπων που κατέλαβε δεν αναφέρεται από τον ανώνυμο χρονικογράφο το Ναύπλιον, αλλά το προσθέτουν ξένοι ιστορικοί, οι Ferdinand Chalandon και Émile Bréhier. Τέλος, ή από την Κόρινθο ή από το Ναύπλιο είναι πιθανόν κάποιος Κερκυραίος Γυμνός, που ποιος ξέρει πώς βρισκόταν με τους Νορμανδούς, να κατέφυγε στην ορεινή Αργολίδα και να άφησε το όνομά του στο χωριό.
        Όλα αυτά, βέβαια, δεν είναι παρά μια υπόθεση.

Σημείωση : Σχετικά με το τοπωνύμιο «Μαλαντρένι», για το οποίο γράψαμε στο φύλλο [της εφημερίδας Αναγέννηση] της 15.11.1977, προσθέτουμε ακόμη τα εξής. Οικογένεια με το όνομα Μαλανδρίνου αναφέρεται στη Ζάκυνθο από το 1584 [2]. Το δε χωριό λεγόταν άλλοτε, καί γραφόταν στους χάρτες, Μαλανδρίνι ή Μαλανδρίνο [3].
        Είναι δε ακόμη γνωστό ότι πολλοί «Στρατιώτες» Ζακυνθινοί πολέμησαν στις τάξεις του Ενετικού στρατού που είχε βάση το Ναύπλιον, αλλά και πολλοί Μοραΐτες μετά την εγκατάλειψη του Μοριά από τους Ενετούς, αλλά και νωρίτερα με την κάθοδο των Τούρκων στο Μοριά, εγκατεστάθηκαν στη Ζάκυνθο, και το θεωρώ πολύ πιθανό ανάμεσαα στο Μαλανδρίνο της Αργολίδας και τους Μαλανδρiνους της Ζακύνθου να υπάρχει κάποια σχέση.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 

1. Κ. Σάθας, Μεσαιωνική Βιβλιοθήκη τόμ. Ζ, σ. 228.
2. Λεων. Ζώη, Ιστορία της πόλεως Ζακύνθου, Αθήνα 1955, σ. 138.
3. Ι. Θεοφανίδου, Αυτοβιογραφία Θεόδ. Κολοκοτρώνη, μέρος Γ, Ιστορικό Αρχείον τομ. Α, σ. 306 και σ. 315.