Τάκης Μαύρος : Ο αρχιπυροβολητής Piero Irlanda και το τραγούδι Ντιρλαντά

Γενικά πιστεύεται πως η λέξη «ντιρλαντά», που επαναλαμβάνεται σαν επωδός στο γνωστό τραγουδάκι, που άλλοτε ακουγόταν συχνά από τον ραδιοφωνικό σταθμό, αλλά τελευταία μόνο από τους τρουβαδούρους του Ναυπλίου, το βράδυ στις ταβέρνες της παραλίας, δεν είναι τίποτα περισσότερο από μιαν επανάληψη άλογης λέξης, κάτι σαν το «τραλαλά» ή τα άλλα όμοια.
        Φαίνεται όμως, κρατουμένων πάντοτε των απαραιτήτων επιφυλάξεων, ότι το «ντιρλαντά» αυτό είναι όνομα πραγματικό, όνομα αρχιπυροβολητή, που υπηρετούσε στις τάξεις του βενετσιάνικου στρατού το 1539, και πιθανόν και παλιότερα, και είχε το όνομα Piero Irlanda. Το «ντ», που προτάσσεται, δεν είναι παρά η ιταλική πρόθεση di ή da που σημαίνει «από». Επομένως θα μπορούσε να μεταφραστεί : Πέτρος από την Ιρλανδία, και ίσως επειδή ήταν ξάκουστος ο αρχιπυροβολητής, από μια περίεργη επιμονή που δείχνει μερικές φορές η λαϊκή παράδοση στη διατήρηση ορισμένων λέξεων, το όνομά του διασώθηκε μέχρι σήμερα στο παραπάνω τραγουδάκι. 

        Το αξιομνημόνευτο όμως σ' αυτή την περίπτωση, και που ίσως ενδιαφέρει τους οικούντας ή παρεπιδημούντας την πόλιν ταύτην του Ναυπλίου, είναι ότι ο Piero Irlanda παρουσιάζεται για πρώτη φορά, από όσο τουλάχιστον είναι γνωστό στον γράφοντα, τοποθετούμενος σε στρατιωτική μονάδα στο Ναύπλιο. 

        Από το σχετικό έγγραφο, που είναι αρκετά μεγάλο και δύσκολο να μεταφερθεί από τα βενετσιάνικα εδώ, αποσπούμε μόνο τα εξής: 

«1539, 29 Januari

L' anderá parte che al sopra ditto nobel nostro Francesco Barbaro eletto Baylo et Provveditor a Napoli di Romania... et perche ditto baylo ne ha rechiesto con molta instantia che li concediamo uno maïstro... medico... et maïstro Piero Irlanda per capo di bombardieri, stia preso che esso Baylo et Provveditor nostro possa menar... et medesimamente maïstro Piero Irlanda per capo di bombardieri con le conditioni solite et consuete...»

Το αποδίδουμε στα ελληνικά σε ελεύθερη μετάφραση: 

«... ο ανωτέρω Ενετός ευγενής Francesco Barbaro, τοποθετημένος ως νομάρχης (;) [1] στο Ναύπλιο ... και επειδή ο ανωτέρω βάιλος με μεγάλη επιμονή το αξίωσε τού παραχωρούμε έναν γιατρό ... και τον Piero Irlanda ως αρχηγό των πυροβολητών, με την προϋπόθεση ότι ο ημέτερος νομάρχης θα μπορέσει να τοποθετήσει τον ... γιατρό ... και παρομοίως τον mastro Piero Irlanda ως αρχηγό των πυροβολητών με τους συνηθισμένους όρους και συμφωνίες ...»

        Οι περισσότεροι από τους μισθοφόρους «στρατιώτες» της Βενετίας, που πέρασαν από αυτόν τον τόπο συνέδεσαν το όνομά τους με την κατάληψη και εκμετάλλευση κάποιου χωριού, να όμως και ένας που έφυγε «με καθαρά χέρια», αφήνοντας το όνομά του σε ένα τραγούδι.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ

1. Ο Baylus ήταν για τα οικονομικά και ο Provveditor για τα γενικότερα διοικητικά θέματα. 

[Δημοσιεύθηε στην εφημερίδα του Άργους Αναγέννηση στις 17/12/1977].