Τάκης Μαύρος : Νίκος Ε. Μαυροειδής (1910-1988)

Στις 29 Φεβρουαρίου 1988 πέθανε σε νοσοκομείο των Αθηνών κατά τη διάρκεια εγχείρησης ο Νίκος Ε. Μαυροειδής σε ηλικία 78 ετών.
        Γεννημένος στο Άργος το 1910, σπούδασε νομικά στην Αθήνα και θα έπαιρνε το δίπλωμά του, αν τον τελευταίο χρόνο των σπουδών του δεν αφοσιωνόταν στον αγώνα για τον ελληνικό λαό για μια ταξική και οικονομική δικαιοσύνη.

        Στα χρόνια της δικτατορίας του Μεταξά οργανώθηκε στο Κομμουνιστικό Κόμμα, και στα πρώτα χρόνια της κατοχής οργάνωσε μαζί με άλλους το ΕΑΜ στο Άργος και κατόπιν στο Άστρος, για να καταλήξει το 1944 καπετάνιος (: πολιτικός καθοδηγητής) στο 6ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ και ν’ αναλάβει μέρος στη μάχη της Στυμφαλίας.
        Σύντομα οι αγώνες του αυτοί τον οδήγησαν στην Ακροναυπλία, το 1946, και στη συνέχεια στην Ικαρία, στην Κόρινθο και στην Τρίπολη. «Αναμνήσεις» από την εξορία του στην Ικαρία έφερνε σε όλο του το σώμα. Από τον άγριο ξυλοδαρμό, η πλάτη του ήταν σαν του ζέβρου, από τον αυχένα μέχρι τις φτέρνες, και όταν τον ρώτησα κάποτε αν ένιωθε την ανάγκη να εκδικηθεί, «όχι», μου απάντησε, «δεν τους μισώ. Αλλά δεν θα ήθελα να ξαναγίνουν σε άλλους αυτά που υπέφερα εγώ».
        Μια ζωή κατατρεγμών και φυλακίσεων δεν τον ανάγκασαν να προδώσει τις ιδέες του, τις πεποιθήσεις του, την πίστη του για την ανάγκη ελευθερίας και δικαιοσύνης για όλους. Πρόφτασε, ευτύχησε, να δει τον γιο του καλόν επιστήμονα με ένα εγγονάκι γερό και ξύπνιο. Και το σπουδαιότερο, την αναγνώριση και τη δικαίωση των αγώνων του από εκείνους, που μια ζωή ολόκληρη τον κατέτρεχαν.
        Έφυγε, αφήνοντας πίσω του την ανάμνηση ενός τίμιου, ατρόμητου και δίκαιου αγωνιστή. Ενός Ανθρώπου.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ - ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ

[1] Όταν επρόκειτο το τμήμα του ΕΛΑΣ, στο οποίο υπηρετούσε ως «καπετάνιος» (πολιτικός καθοδηγητής) ο Νίκος Μαυροειδής, να μπει το 1944 στο Άργος, απ' όπου είχαν φύγει πια οι Γερμανοί, συγκέντρωσε τους άνδρες του και τους είπε: 
- «Τώρα που θα μπούμε στο Άργος, πολλοί από σας θα βρουν δικούς τους νεκρούς και τα σπίτια τους καμμένα. Απαγορεύεται αυστηρά να προβείτε σε αντεκδικήσεις. Υπάρχουν δικαστήρια που θα δικάσουν αυτούς που τα έκαναν αυτά. Ό,τι κάνετε σεις, θα είναι παράνομο και άδικο».
Ο Μαυροειδής συνελήφθη αργότερα, καταδικάστηκε σε θάνατο και γλύτωσε χάρις σε 600 λίρες χρυσές που πλήρωσε ο πατέρας του.
        Δεν νομίζω ότι διάβαζε πολύ. Αλλά δεν παρέλειπε καμιά εκπομπή στην ελληνική απ'
οπουδήποτε κι αν προερχόταν, με αποτέλεσμα να έχει αποκτήσει ένα οξύτατο πολιτικό κριτήριο που τον έκανε «καλό προφήτη κακών πραγμάτων».
        Μεσουρανούσε ακόμη ο πόλεμος στο Βιετνάμ και κανένας δεν περίμενε τόσο σύντομα την εγκατάλειψη του αγώνα από τους Αμερικανούς, όταν ένα πρωινό μου είπε: «Οι Αμερικανοί θα φύγουν από το Βιετνάμ, αλλά δεν ξέρω μήπως μεταφέρουν τον πόλεμο εδώ σ' εμάς». Πράγματι, έπειτα από ένα ελάχιστο χρονικό διάστημα έφυγαν οι Αμερικάνοι από το Βιετνάμ και άναψε ένας νέος πόλεμος στο Ισραήλ και την Παλαιστίνη και, χωρίς να έχει σταματήσει καλά-καλά εκεί, άνοιξε άλλο ένα μέτωπο στη Γιουγκοσλαβία, από τον οποίο φοβούμαι ότι δε θα μπορέσουμε να αποφύγουμε την εμπλοκή (Αναγέννηση, Σεπτ. 1994, σσ. 25-26).

[2] Στις 18 Σεπτεμβρίου 1944, με την αποχώρηση των Γερμανών, μπήκε στην πόλη του Άργους το πρώτο τμήμα ανταρτών, υπό τον λοχαγό Ν. Μαυροειδή. Ο Μαυροειδής υπογράμμισε τη συμβολή του ΕΛΑΣ στον αγώνα για την ελευθερία και ότι υπάρχει ανάγκη για εθνική ενότητα. Στη συνέχεια το άγημα στρατωνίσθηκε σε αίθουσα σχολείου, και ο Μαυροειδής επέβαλε την παράδοση όλων των όπλων σε οπλονόμο, για την αποφυγή αντεκδικήσεων (πηγή: το άρθρο του Βασίλη Δωροβίνη «Μια συναινετική διοίκηση – Η Αριστερά στη Δημαρχία του Άργους (Σεπτ. 1944-Ιαν. 1945)», που αναρτήθηκε στην Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας και Πολιτισμού στις 15 Δεκεμβρίου 2014).


[Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα του Άργους Ειδήσεις στις 2/3/1988].

Τάκης Μαύρος : ΜΑΥΡΑΣ ή ΜΑΥΡΟΣ: Παλαιά επώνυμα στη σύγχρονη Αργολίδα (Κουτσοπόδι)

Η οικογένεια Μαύρας ή Μαύρος ξεκινά από το χωριό Κουτσοπόδι, όπου η αρχαιότερη μνεία της, ένας Σπύρος Μαύρας και άλλοτε Μαύρος, υπογράφει ως μάρτυς σε διάφορα έγγραφα στο ανέκδοτο αρχείο του οπλαρχηγού Τάσου Νέζου, από το 1824. Παλαιότερες πληροφορίες στην οικογένεια δεν υπάρχουν, εκτός οπό την επίμονη παράδοση ότι «εμείς έχουμε έρθει στην Αργολίδα από τα μέρη των Πατρών», και ότι είχαμε το προσωνύμιο (παρατσούκλι) «Καραμπάτσος».
        Με βάση αυτά τα δύο στοιχεία, αναζητήθηκαν περισσότερα στο χωριό Ζακύνθου Καταστάρι, όπου αναφέρεται τοπωνύμιο «στου; ή στη; Μαύρα». Αλλά οι έρευνες υπήρξαν άκαρπες. Το επώνυμο δεν διασώζεται, όπως και το «Καραμπάτσος», που είναι γνωστό στα Ζακυνθινά επίθετα με την έννοια του «πονηρός, καπάτσος». Το έχω ακούσει ως : «Αυτός είναι μία καραμπάτσα»!
        Πρόσφατα η κ. Ντ[ιάνα] Αντωνακάτου, κατά τη διάρκεια ερευνών της για τη Βυζαντινή Κεφαλονιά στο Τοπικό Ιστορικό Αρχείο Αργοστολίου, απάντησε το επίθετο Μαύρος στα βιβλία συμβολαίων του νοταρίου Κεφαλονιάς Γεωργίου Μεταξά, και συγκεκριμένα στο Α' βιβλίο του (περιοχή Λιβαθώς, 1638 —1659), με ημερομηνία 12.4.1644. Ένας Νικολό Μαύρος του Ιωάννου, υπογράφει ως μάρτυρας σε κάποιο σημαντικό συμβόλαιο. Στον Ελιό, επίσης, περιοχή γειτονική της Λιβαθώς, υπάρχει και σήμέρα χωριό Μαυράτα.
        Μια πρόσθετη πολύ χρήσιμη πληροφορία μου έδωσε το πρόσφατο βιβλίο του κ. Ντ[ίνου] Κονόμου, Ζάκυνθος, Εκκλησιαστικά, Αθήνα, σ. 131. Εκεί απαντάται ένας άλλος Κυριάκης Μαύρος να βεβαιώνει ως μάρτυς σε «βραβείον» (βρέβιον: κτηματολόγιο) της μονής του Αγίου Ιωάννου Προδρόμου της Κοψιδούς στο Κάστρο Ζακύνθου. Το κτηματολόγιο αυτό έχει συνταχθεί στην Αγία Μαύρα (Λευκάδας) στις 25.5.1478 και υπογράφεται από κατοίκους που γνώριζαν την κτηματική περιουσία της Μονής και που προφανώς ήσαν Ζακυνθινοί. 

        Τέλος ας προστεθεί εδώ ότι στο «Πρακτικόν» της Λατινικής Επισκοπής Κεφαλληνίας του 1264 επισημαίνονται όνομα και κτήματα βυζαντινού «Μαύρου του Αληθινού" στην περιοχή της Ανωής, όπου κατά την κ. Αντωνακάτου, έχουν διασωθεί τοπωνυμικά σημαντικών εκτάσεων, όπως «Μαύρη», «Μαυράτο», «Μαυρέικα», στα ίδια ακριβώς σημεία στα οποία αναφέρονται και στο «Πρακτικόν» του 1264.
        Τα στοιχεία αυτά που έχουν συγκεντρωθεί μέχρις ώρας, βέβαια δεν αποδεικνύουν τίποτε. Αποτελούν απλώς εν δείξεις για την κατεύθυνση που θα πρέπει να ακολουθήσουν οι έρευνες όποιου θα είχε ενδεχομένως τη διάθεση ν' ασχοληθεί με την προέλευση της οικογένειας Μαύρα ή Μαύρου.

[Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα του Άργους Ειδήσεις σε τρεις συνέχειες (1,2 και 3 Μαρτίου 1988].