Τάκης Μαύρος : Ιστορικά χάνια της Αργολίδας

Κάτι σαν τα σημερινά μοτέλ ήταν στα περασμένα χρόνια τα χάνια. Σε διαλεγμένα σημεία του δρόμου, όπου μια ανάπαυση ή διανυκτέρευση ήταν επιβεβλημένες, ένα καλύβι με μερικά βαρέλια κρασί, μια αποθήκη με σανό κι ένας περίβολος με υπόστεγο για τα ζώα ήταν ό,τι μπορούσε να διαθέσει η τότε ξενοδοχειακή οργάνωση. Σπάνια εύρισκες και κανένα αυγό ή καμμιά ελιά, αλλά ποτέ δεν έλειπαν οι ψείρες, οι κορέοι και τα άλλα ζωύφια, που συντρόφευαν τότε ζώα και ανθρώπους και προπάντων τους ταξιδιώτες. 

        Τέτοια χάνια υπήρχαν πολλά στην Αργολίδα, άλλα μέσα στις πολιτείες και άλλα έξω στην ύπαιθρο, όπως το χάνι του Μηλιώτη, βορινά από τα Φίχτια στον παλιό δρόμο για τη Νεμέα, το χάνι του Μπούρλου, γνωστό ως χάνι του Ανέστη στα Δερβενάκια, το χάνι του Παπαδόπουλου στη στροφή του δρόμου προς το Μαλαντραίνι (το χάνι κάηκε στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο), τα χάνια του Αχλαδόκαμπου, και άλλα που τώρα δεν τα έχω πρόχειρα. 

        Τα δύο χάνια του Αχλαδόκαμπου είναι:  

• το χάνι του Ταβουλιού: το πρώτο που συναντούμε δεξιά του δρόμου πηγαίνοντας προς την Τρίπολη μετά τη μεγάλη ανηφοριά του Κολοσούρτη, και
• το δεύτερο, το χάνι του Αχλαδόκαμπου, που βρίσκεται κάτω από τον Αχλαδόκαμπο, αριστερά του δρόμου.  

Αναφέρεται και ένα τρίτο, αν δεν είναι το ίδιο με το προηγούμενο, το χάνι του Αγά Πασά, που πιθανώς να ανήκει στον γνωστό πασά του Ναυπλίου, που έχτισε το τζαμί της κεντρικής πλατείας του Ναυπλίου, το σημερινό Βουλευτικό. 

        Τα χάνια του Αχλαδοκάμπου, επειδή ήσαν πάνω στον δρόμο και διέθεταν νερό από πηγές, χρησιμοποιήθηκαν σαν στρατηγεία κατά την Επανάσταση του 1821. 

        Στο πρώτο, στο Νταούλι, που ανήκει σήμερα στους αδελφούς Αναγνωστόπουλου, στήθηκε το αρχηγείο των επαναστατών και εκεί έβγαλαν και την παρακάτω διαταγή [1]:

Ευγενέστατοι πρόκριτοι Ύδρας και Σπετσών 

Η είσοδος των εχθρών εις την Πελοπόννησον είναι γνωστή σας. Διαπεράσαντες τα Δερβένια, έφτασαν εις το Άργος και εμβήκαν μάλιστα εις το Ναύπλιον. Ημείς απεφασίσαμεν να τους πιάσωμεν τα στενά και να τους περιζώσωμεν. Εις εκτέλεσιν λοιπόν αυτού του πιάνου (: σχεδίου) μας χρειάζονται όχι μόνον στρατεύματα κατά ξηράν, αλλά και καράβια δια θαλάσσης για να εμποδίζωσι το δισπάρκο (: απόβαση) των εχθρών εις την Πελοπόννησον. Γνωστόν σας βέβαια, εάν η Πελοπόννησος διασωθεί και τα επίλοιπα της Ελλάδος ελεύθερα μέρη, κατά το παρόν πάσχοντα από τους εχθρούς, θέλουν ελευθερωθεί μετά τον τέλειον αφανισμόν των εις Πελοπόννησον ελθόντων βαρβάρων. Δια τούτο και δια την κατεπείγουσαν της πατρίδος ανάγκην, και δια τον φιλογενή ζήλον και πατριωτισμόν, ανάγκη πάσα να στείλετε το ογληγορώτερον πέντε ή έξι καράβια, εφοδιασμένα με τα αναγκαία εφόδια του πολέμου και ανθρώπους ικανούς εις τον Κορινθιακόν κόλπον, δια να καταφανίσωσι τους εχθρούς, μην αφήνοντές τους να διαπερώσουν την Πελοπόννησον. Αυτά η φίλη πατρίς κατά το παρόν σας παρακαλεί να εξαποστείλητε όσον τάχιστα εις την παρούσαν ανάγκην της. Γράφομεν τα αυτά και εις Πόρον,  Κρανίδι, και Κάτω Ναχαγιέ, δια να φθάσωσι με τα πλοιάριά των εις τον Κερατόπυργον και να κάμωσι δισπάρκο δια να εμποδίσωσι την ορμήν του εχθρού. Επληροφορήθημεν ότι οι γενναιότητατοι στρατηγοί Οδυσσεύς και Νικήτας έφτασαν εις την Πέτραν της Ανατολικής Ελλάδος και έρχονται εις βοήθειαν. Αυτά λοιπόν αδελφοί σας παρακαλεί η πατρίς, περιμένουσα την ταχείαν ενέργειάν σας και προθυμίαν. 

Από Χανίου του Ταβουλιού την 7 Ιουλίου 1822 

Δ. Υψηλάντης

Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης 

Θεόδωρος Κολοκοτρώνης 

        Στο δεύτερο πάλι χάνι του Αχλαδόκαμπου, το λεγόμενο «του λοχία» - το σημερινό του Ψυχογιού - το ίδιο αρχηγείο στις 9/4/1822 έβγαλε την επόμενη διαταγή [2]: 

Προς τους Γενναίους Καπεταναίους τους εις Μύλους ευρισκομένους.

Εις Μύλους Άργους.

Γενναίοι Καπεταναίοι

Σας ειδοποιούμεν ότι οι παρευρισκόμενοι εκεί Βουλευταί και Εκτελεσταί αν έλθωσι εις τα εδώ να τους συνοδεύσετε με όσους στρατιώτας ήθελε κάμη χρεία. Να φανήτε πρόθυμοι εις αυτό. Προς τούτοις να φυλάττετε καλώς τα εκεί μέρη, και εμείς καταφθάνομεν το ογληγορώτερον. Ανδρίζεσθε και η νίκη είναι δική μας. 

Εκ του Χανίου του Αχλαδοκάμπου την 9 Ιουλίου 1822 

Δ. Υψηλάντης 

Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης 

Θεόδωρος Κολοκοτρώνης 

Παναγιώτης Κρεββατάς 

        Και τέλος, για το τρίτο χάνι, του «Αγά πασά», αναφέρεται από τον Θεοδ. Ρηγόπουλο [3] ότι χρησιμοποιήθηκε και αυτό σαν στρατηγείο. Αν και φαίνεται πως είναι το ίδιο με το προηγούμενο. 

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1. I. Θεοφανίδου, Αρχεία Θ. Κολοκοτρώνη, Ιστορικόν Αρχείον τόμ. Α, σ. 206. 

2. Αυτόθι, σ. 208.

3. Θ. Ρηγόπουλου, Ανέκδοτον Ημερολόγιον του Αγώνος, Ι. Θεοφανίδου, ό.π., σ. 94.

[Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα του Άργους Αναγέννηση στις 27/1/1979].

Τάκης Μαύρος: Βενετσιάνικα Χριστούγεννα

Τον παλιό λοιπόν καιρό, που όλα ήσαν αρκετά χειρότερα από όσο είναι σήμερα, αυτές τις γιορτινές ημέρες, ανάμεσα στις άλλες τους σκοτούρες, οι νοικοκυρές της Σκιάθου - ανάμεσα στα μελομακάρουνα, στα σφουγγαρίσματα, στα φουστανάκια των παιδιών, στις μπουγάδες, στις επισκέψεις, τα φαγιά - είχαν και την Επισκοπή, τουλάχιστον επί Ενετοκρατίας.

        Σύμφωνα με μια διαταγή, που είχαν εκδώσει οι τοπικές αρχές (1459): tutti quanti che farano feste, και αυτές τις μέρες ήσαν πολλοί οι εορτάζοντες, Χρήστοι, Βασίληδες, Φωτεινές κ.ά., erano obligadi mandar al Rector una scudella de menestra, uno pan une paliega de vin per sua regalia, δηλαδή: ήσαν υποχρεωμένοι να στείλουν στον Ρέκτορα δώρο: μια πιατέλα με μανέστρα, ένα καρβέλι ψωμί και μια μποτίλια κρασί. Μάλιστα οριζόταν η προθεσμία, μέσα στην οποία έπρεπε να σταλεί το δώρο: Cusi da Vesporo come de la Messa de laa dicte feste, δηλαδή από τον εσπερινό μέχρι τη λειτουργία της εν λόγω γιορτής.

        Ευτυχώς όμως, από τότε πέρασαν χρόνια πολλά και πολλά άλλαξαν, στο καλύτερο βέβαια, και για τις Σκιαθιώτισσες και χάριτι θεία και για τον Ρέκτορα. Δόξα σοι ο Θεός.

[Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα του Άργους Αναγέννηση στις 4/1/1979].