Τάκης Μαύρος : Τοπωνυμικά Αργολίδας : (Λούτσα) Ντέντερη, Παναρίτη, Πλατανίτη

Ντέντερη καί Λούτσα Ντέντερη. Τοπωνύμιο της περιοχής του χωριού Κουτσοπόδι. Αναγράφεται στο υπ’ αριθ. 4376 (1852) συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Άργους Νικ. Ζεγκίνη (Αρχείον Αναστ. Νέζου). 

        Σημειώνεται, χωρίς όμως και να συσχετίζεται μέχρις ότου βρεθούν περισσότερα στοιχεία ότι ένας Δένδερις αναφέρεται από όλους σχεδόν τους ιστορικούς του Βυζαντίου ως γελωτοποιός του αυτοκράτορα Θεόφιλου Β (825-842). Είναι εκείνος που, μπαίνοντας μια μέρα ξαφνικά στο δωμάτιο της αυτοκράτειρας Θεοδώρας, την είδε να προσεύχεται μπρος σε κάτι εικόνες, πράξη που ήταν τότε αυστηρά απαγορευμένη. Το λέει στον Αυτοκράτορα, η Θεοδώρα τον διαψεύδει και κάποτε, που τον ξεμονάχιασε κάπου, έβαλε και του έδωσαν ένα καλό χέρι ξύλο. Βέβαια, ανάμεσα στα ανάκτορα της Κωνσταντινουπόλεως και τη λούτσα του Κουτσοποδίου υπάρχει κάποια απόσταση και το τοπωνύμιο δεν είναι εύκολο να συσχετιστεί με το όνομα του βυζαντινού γελωτοποιού, αλλά το αναφέρω εδώ μήπως κανένας άλλος τυχερότερος από μένα μπoρέσει και βρει κάτι ακόμη.

Παναρίτη. Χωριό πάνω στους πρώτους λόφους, στο ανατολικό τμήμα του κάμπου της Αργολίδας, που διατήρησε και εδώ όπως και σε άλλα μέρη της Ελλάδας το όνομα της μεγάλης αυτής οικογένειας Ηπειρωτών «Στρατιωτών». Με το όνομα αυτό αναφέρονται από τον Κ. Σάθα οι εξής: Jonis, Ηλίας, Gigni, Vreto, Maria και Guerino, από το 1511 μέχρι και το 1547 [1].

Πλατανίτη. Μικροσυνοικισμός με αυτό το όνομα βρίσκεται στο κέντρο της Αργολικής πεδιάδας, ανάμεσα στα χωριά Μέρμπακα [σήμερα Αγία Τριάδα] και Ανυφί. Και αυτό είναι όνομα «Στρατιώτη», αναφερόμενου στις ενετικές καταστάσεις: Plataniti Vreto da Napoli di Romania αναφέρεται το 1557 [2].

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 

1. 1. Κ. Σάθας, D.S.I., Μ.Ε.Ι., από VII, σ. 97 μέχρι VIIII, σ. 439.
2. 2. Κ. Σάθας, ό.π., τόμ. ΙΧ, σ. 81.

[Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα του Άργους Αναγέννηση στις 20/5/1978].

Τάκης Μαύρος : Μνημεία της Τουρκοκρατίας στην Αργολίδα : Μια τουρκική κρήνη στο Ναύπλιο

Ένα από τα μνημεία της ιστορίας της πόλης του Ναυπλίου, από την περίοδο της Τουρκοκρατίας, είναι και η κρήνη της οδού Καποδιστρίου αριθ. 20-22.

        Μέσα σε μια τοξωτή λιθόκτιστη κόγχη βρίσκονται εντοιχισμένες κάτω χαμηλά, όπου οι τρεις κρουνοί, τρεις πλάκες, με απλά ανάγλυφα σχέδια συνηθισμένα στην τουρκική διακοσμητική, ρόδακες, ταινίες κλπ. Πάνω από αυτές, δύο επίσης τοξωτά κογχίδια, με αραβικής τεχνοτροπίας κορύφωμα, χρησίμευαν πέραν ίσως της διακόσμησης και για να τοποθετούνται τα τάσια με τα οποία έπιναν νερό. Ψηλότερο ακόμη, στο κέντρο σχεδόν τού τύμπανου του τόξου, μια άλλη πλάκα διαστάσεων 0,76 Χ 0,62 μ, φέρει καλά διατηρημένη την εξής τουρκική επιγραφή:

Εmne diktaşyan içre dokuzman bölük

Μenbau tab’ I dil Μahmut Ağa

Fi selullah ben dev çeşmeyi bünyat edip

Hasta dil atsan kildi ağiz sifa

Su gibi ehru büyuq hafiz äki tan ihya

Çeşmei mahmuttan iç ya ehhayata canfiza

Που σε ελεύθερη μετάφραση, γιατί η κατά λέξη κάνει το κείμενο ακατανόητο, γράφει τα εξής:

Μέσα σ' αυτό το δημοτικό οικοδόμημα

εγώ ο ευφήμως γνωστός Μαχμούτ Αγάς

του έννατου λόχου, αυτή την πηγή

ευδοκία Θεού, σε μεγάλη κρήνη έχτισα.

Για να ξεδιψάσει η γλώσσα σου την έκαμα

και δροσιά να βρει το στόμα σου.

Πιές από τη κρήνη του Μαχμούτ

για να χαρεί η ψυχή σου, μα και

για να διαιωνίζεται η μνήμη του χτίστηκε,

έτσι όπως το νερό κυλά.

Η επιγραφή δεν αναγράφει, δυστυχώς, χρονολογία.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ

Τό διάβασμα της παλιάς τουρκικής επιγραφής και τη μεταγραφή της στη σύγχρονη νεοτουρκική γραφή εφρόντισε ο κ. Gérard Champailler και τη μετάφρασή της στα ελληνικά ο [Καθηγητής της Παντείου] κ. Νεοκλής Σαρρής. Και τους δύο τους ευχαριστώ και από εδώ.

[Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα του Άργους Αναγέννηση στις 3/5/1978]