Τάκης Μαύρος : Τοπωνυμικά Αργολίδας : Γκέρμπεσι, Ζόγκα, Καπαρέλι

Γκέρμπεσι. Χωριό στην ανατολική πλευρά του κάμπου του Άργους, πάνω στους πρώτους λόφους · τελευταία μετονομάστηκε σε «Μιδέα» επί το μυκηναϊκότερον. Με το όνομα αυτό απαντώνται στις τάξεις του στρατού της Βενετίας πολλοί «Στρατιώτες», από τον Ierrasi Dima το 1505 μέχρι τον Gerbessi Thurra το 1541. Φαίνεται πολύ πιθανό το χωριό να πήρε την ονομασία του από κάποιον από τη μεγάλη αυτή οικογένεια των Gerbessi. Εις τα D.S.I. του Κ. Σάθα αναφέρονται συνολικά 15, και για μερικούς από αυτούς σημειώνεται ότι κατάγονται από τη Νapoli di Romania (Gerbessi, μήπως Γερβάσιος;)

Ζόγκα. Μικροσυνοικισμός, τέσσερα χιλιόμετρα ΝΔ από την «πυραμίδα των Κεγχρεών» (Ελληνικό). «Στρατιώτη» με το όνομα αυτό συναντούμε τον Soga Gini από το 1499 [1]. Είναι ενδεχόμενο ο Αλβανός αυτός «Στρατιώτης» ή να προέρχεται ή να άφησε το όνομά του στο μικρό χωριό του Άργους. Το επίθετο Ζόγκας σώζεται και σήμερα ακόμη στο Κρανίδι, στο Ναύπλιον και ίσως κ.ά.

Καπαρέλι. Ημιορεινό χωριό της δυτικής Αργολίδας, που ίσως πρέπει να συνδεθεί με τον «Στρατιώτη» Capareli Gini, που αναφέρεται στα ενετικά αρχεία από το 1541 [2].

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1. Κ. Σάθας, Capitula Communitatum, Μ.Ε.I., τόμ. V-Ι.
2. Κ. Σάθας, D.S.I., Μ.E.I., τόμ. VΙΙΙ, σ. 353.

[Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα του Άργους Αναγέννηση στις 22/2/1978].

Τάκης Μαύρος : Τοπωνυμικά Αργολίδας : Δούκα, Κουρτάκι και Τουρνίκι

Δούκα και Δούκα – Βρύση. Μικροσυνοικισμός στη δυτική ορεινή Αργολίδα, ανάμεσα στα βουνά Τραχύ και Αρτεμίσιο. Ελέγχει τη διάβαση από τον κάμπο της Αλέας προς τον κάμπο του Άργους. Το όνομα Δούκας και ως βαπτιστικό και ως επίθετο, συνηθισμένο στα βυζαντινά χρόνια, έχει επιζήσει μέχρι σήμερα στο γειτονικό χωριό Καρυά, στο Ναύπλιο κ.ά. Ως βαπτιστικό απαντάται: Nicolo et Duca παιδιά του Sara Cuzzi Strathiota [1].

Κουρτάκι. Μικρό χωριό τρία χιλιόμετρα ανατολικά του Άργους. Πιστεύεται γενικά ότι προέρχεται από την τουρκική λέξη κούρτ (kurt), πού σημαίνει λύκος. Στη γειτονική Αρκαδία αναφέρεται στην περιοχή Γορτυνίας χωριό με το πιθανώς τουρκικό όνομα Συριάμ Κουρτάκι. Αλλά θα πρέπει να σημειωθεί ότι ο V. Laurent αναφέρει την ύπαρξη σφραγίδας στη συλλογή Shaw [2]:

«Γραφάς σφραγίζω και λόγους του Κουρτ(ί)κη»

Την τοποθετεί χρονολογικά στον ΧΙΙ αι. και προσθέτει : 

«Ανώνυμο μέλος μιας οικογένειας πολύ διαδεδομένης αν κρίνει κανείς από τις πολλές φορές που αναφέρονται στα Χρονικά και σε χάρτες. Η σφραγίδα φέρνει την εσφαλμένη επιγραφή Κουρτήκη». 

Ίσως η γραφή Κουρτήκη να μην είναι καθόλου εσφαλμένη. Αυτό άλλωστε δείχνει και η μετατροπή του «η» σε «α» στη σύγχρονη προφορά και πολύ πιθανόν κάποιο από τη πολυμελή αυτή οικογένεια των Κουρτήκη να έχει κάποια σχέση με το χωριό του Άργους. Το επίθετο σώζεται ακόμη στο Νύφι της ανατολικής Μάνης, στην Αθήνα κ.ά.

Τουρνίκι. Χωριό στις βορεινές πλαγιές του όρους Κτενιάς. Ελέγχει τη διάβαση από τη Νεστάνη της Μαντινείας προς την Αργολίδα. Το όνομα ανήκει προφανώς σε μέλος της Ιβηριανής οικογένειας των Torning, που αργότερα μετατράπηκε σε Τορνίκης και διεσπάρη σε όλο τόν χώρο της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1. Κ. Σάθας, Doc. Strat. Ιllus., Μνημ. Ελλην. Ιστ. Τόμ. VIII, σσ. 344-345.
2. V. Laurent, Les bulles métriques dans la sigillographie Βyzantine, Ελληνικά τόμ. Ζ (1934) σ. 281, αριθ. 604.

[Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα του Άργους Αναγέννηση στις 8/2/1978].