Τάκης Μαύρος : Τοπωνυμικά Αργολίδας : Για την προέλευση της «Αρβανιτιάς» Ναυπλίου

Από τότε που ο Λαμπρυνίδης έγραψε το γνωστό του έργο «Η Ναυπλία» [1] μέχρι σήμερα, όσοι ασχολήθηκαν με την ιστορία του τόπου αυτού στερεότυπα επαναλαμβάνουν τον γνωστό θρύλο για την προέλευση της ονομασίας της τοποθεσίας του Ναυπλίου «Αρβανιτιά».
        Ο Χασάν πασάς, στην προσπάθειά του το 1779 ν' απαλλάξει τον Μοριά από τη μάστιγα των Αλβανών, τους συγκεντρώνει με το πρόσχημα της μισθοδοσίας μέσα στο Παλαμήδι και από κει λίγους-λίγους τους γκρεμίζει από το γεφυράκι που βρίσκεται στην Ταβίλ ντάπια προς τη θάλασσα, κι από τότε η περιοχή αυτή ονομάστηκε «Αρβανιτιά».
        Πάντα πίστευα ότι ήταν πλησιέστερα προς τον θρύλο η εκδοχή αυτή παρά προς την ιστορική πραγματικότητα, μέχρις ότου είδα έναν παλιό βενετσιάνικο χάρτη, που παρουσιάζει το Ναύπλιο, το Παλαμήδι, και εκεί όπου είναι σήμερα η Πυροσβεστική Υπηρεσία περίπου και νοτιότερα, σκόρπια σπιτάκια με την ένδειξη «case di Albanesi». Από αυτό μπορεί να συμπεράνει κανείς ότι συνοικισμός «Αρβανιτιά» προϋπήρχε στη σημείο αυτό του Ναυπλίου, πολλά χρόνια προ του Χασάν πασά και προ του επεισοδίου της θανατώσεως των Αλβανών.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ

1. Λαμπρυνίδης, Μιχαήλ Γ., Η Ναυπλία : από των αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι των καθ'ημάς : ιστορική μελέτη. Εν Αθήναις : Τύποις Εκδοτικής Εταιρείας, 1898. Ανατυπώθηκε το 1999. 

[Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα του Άργους Αργειακόν Βήμα στις 25/10/1974].

Τάκης Μαύρος : Η τοπική αυτοδιοίκηση και οι εφαρμογές της (Μέρμπακα, Χώνικα)

Όπως ήταν φυσικό, μετά τα καινούργια μέτρα για τη διεύρυνση της τοπικής αυτοδιοίκησης, μια ομάδα συμπαθών αγροτών δημοτικών συμβούλων του χωριού Χώνικα, με τη σύμπραξη και του ιερέως του χωριού, παραμέρισαν τις ασχολίες τους και άρχισαν να επιδίδονται, όπως και άλλοι εξίσου συμπαθείς αγροτοποιμένες, σε τοπωνυμικές έρευνες. Το νέο θα ήταν ενθαρρυντικό αν η σχετική πρωτοβουλία δεν «στόχευε» στην αλλαγή της ονομασίας του χωριού.
        Μετά την αλλαγή του φράγκικου Μέρμπακα στο ανούσιο «Αγία Τρίαδα», ήλθε η σειρά του Χώνικα, που η δημοτική σεμνοτυφία το χαρακτήρισε πονηρά δύσηχο και προσπαθεί να το μεταβαπτίσει σε «Νέον Ηραίον», νομίζω. Ουδέν τούτου ανοητότερον.
        Το «Χώνικα» είναι προφανώς βυζαντινό επώνυμο επαγγελματίου που έχει σχέση με το «Χώνη» ή «Χώνος» και που σημαίνει το πυροβόλο όπλο. Χώνικας, λοιπόν, ή Χωνικάς, ο με την χυμευτικήν των πυροβόλων όπλων ασχολούμενος, κάτι περίπου σαν το σύγχρονο «πυροτεχνουργός». Παρεμφερή επώνυμα έχουν διασωθεί τα: Αροτράς, Πρινοκοκάς, Ψωμάς, Τσουκαλάς, Αλευράς, Μυλωνάς, Ψαράς κ.λπ.
        Το όνομα του χωριού αναφέρεται μαζί με το περιώνυμο πηγάδι του, ίσως το αποκαλούμενο «του Λαθουρά», που τελευταία παραχώθηκε και μετατράπηκε σε οικόπεδο, αναφέρεται λοιπόν από τον Francesco Grimani το 1701 (Σπ. Λάμπρου, Εκθέσεις των Βενετών προνοητών της Πελοποννήσου εκ των εν Βενετία Αρχείων εκδιδόμεναι: Francesco Grimani, ΔΙΕΕ, τομ. 5 (1899), σ. 515).

[Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα του Άργους Θάρρος].