Τάκης Μαύρος : Αγοραπωλησία 6 στρεμμάτων στην Ακρόπολη των Αθηνών [το 1831]

Ανάμεσα στα συμβόλαια του συμβολαιογράφου Ναυπλίου κ . Γ. Περράκη […] περιλαμβάνεται και το πάρα κάτω πληρεξούσιο.
        Σύμφωνα με αυτό, οι Μιχαήλ Ιατρού και Γ.Μ. Αντωνόπουλος [1] αναθέτουν στον Θεόδωρο Μαρκάκη να προβεί στη διανομή μιας έκτασης γης «συγκειμένης εκ στρεμμάτων 6, σποριών 3 και βημάτων 12, κειμένης εν Αθήναις», την οποίαν είχαν αγοράσει από κοινού όπως φαίνεται από την προσαρτημένη δήλωση του άλλου συνιδιοκτήτη Ιωάννου Χρηστοπούλου [2], «έσωθεν του φρουρίου, και εις την θύραν την λεγομένην της Βασιλοπούλας» [3]. Η έκταση αυτή είχεν αγοραστεί το 1831 από τον Τούρκο Μουστάφαγα Γκουστάρη, επίτροπο του Αλή Εφέντη Μουκτή, αντί του συνολικού ποσού των 2034,23 γροσίων [4]. Ακολουθεί το πληρεξούσιο [5]. Διαστάσεις του εγγράφου: 0,32 Χ 0,22.

Αριθ. 189
Ναύπλιον, την εικοστήν τετάρτην του μηνός Ιουλίου του έτους χιλιοστού τεσσαρακοστού πρώτου, ημέραν πέμπτην ώραν εννάτην Π.Μ. εν τη κατά την οδόν του Αγίου Γεωργίου οικίαν του Γεωργίου Μ. Αντωνοπούλου Συμβολαιογραφείω, ενώπιον εμού του Συμβολαιογράφου Ναυπλίου Αναστασίου Κ. Ελαιώνος και των προσληφθέντων μαρτύρων κυρίων Ιωάννου Δ. Βοΐλα, υπογραμματέως του εν Ναυπλίω εμποροδικείου, και Νικολάου Σημοπούλου σανδαλοποιού, κατοίκων Ναυπλίου, γνωστών μοι και μη υπαγομένων εις εξαίρεσιν εμφανισθέντες οι Κύριοι Μιχαήλ Ιατρός και Γεώργιος Μ. Αντωνόπουλος, κτηματίαι, κάτοικοι Ναυπλίου, γνωστοί μοι εξέθεσεν ο πρώτος ότι, έχων συμμέτοχον και τον Κύριον Γεώργιον Μ. Αντωνόπουλον εις το ήμισυ της κατά την εν Αθήναις θέσιν θύραν της Βασιλοπούλας κειμένης γής συγκειμένης εκ στρεμμάτων έξ, σποριών τριών και βημάτων δώδεκα, την οποίαν ηγόρασεν ο Κύρ. Ιωάννης Χρηστόπουλος κατά το έτος 1831 χιλιοστόν οκτακοσιοστόν τριακοστόν πρώτον Φεβρουαρίου είκοσι, από τον Μουστάφαγα Γκουστάρην επίτροπον του Αλή Εφέντη του Μουφτή, επί τω ιδίω αυτού ονόματι εκδοθέντος του χοτζετίου [6] αλλά τη συμμετοχή του ημίσεως και του κυρίου Μιχαήλ Ιατρού, κατά το εις τας χείρας του Κυρίου Μιχαήλ Ιατρού έγγραφον του Κυρίου Ιωάννου Χρηστοπούλου περί της συμμετοχής ταύτης το (και) προσαρτώμενον ενταύθα, καθιστώσιν αμφότεροι πληρεξούσιον αντιπρόσωπόν των τον εν Αθήναις διαμένοντα Κύριον Θεόδωρον Μαρκάκην, παρέχοντες εις αυτόν όλην την δύναμιν του να φροντίση (συνεννοούμενος προηγουμένως μετά του Κυρίου Ιωάννου Χρηστοπούλου, κυρίου της ημισείας γης ταύτης κατά τα προεκτεθέντα), ώστε να διαιρεθή αύτη εντελώς κατά το ήμισυ: και διά κλήρου (κατά την έννοιαν του διαληφ0έντος εγγράφου) να ορισθή και να μεταβή το μεν ήμισυ εις την κυριότητα του Κυρίου Ιωάννου Χρηστοπούλου, το δε άλλο εις την του κυρίου Μιχαήλ Ιατρού και του συμμετόχου του κατά τούτο Κυρίου Γεωργίου Μ. Αντωνοπούλου. Και προς διάκρισιν του ανήκοντος ημίσεως εκάστω των διαληφθέντων δύο μερών, να ενεργ[η]θώσι τα προσαπαιτούμενα επίσημα έγγραφα διαλαμβάνοντα εξηκριβωμένως τα όρια και το ποσόν των πήχεων και μέτρων κατά το αληθές εμβαδόν εκάστου μέρους, προς απαλλαγήν διαφιλονηκίσεων εις τα μετέπειτα τα οποία θέλει εκδίδει και υπογράφει ο Κύριος Θεόδωρος Μαρκάκης από μέρους των εντολέων του, αι πράξεις του οποίου περί της διανομής και οροθετήσεως της περί ης ο λόγος γης, θέλει θεωρούνται από τους εντολείς του ευπρόσδεκτοι, και αμετάκλητοι. Όθεν και εγέγονε το παρόν το οποίον αναγνωσθέν υπεγράφη παρ' αυτών των μαρτύρων και εμού.

- Μ. Ιατρός
- Γ. Μ. Αντωνόπουλος
- Ιωάννης Δ. Βοΐλας μάρτυς
- Ν. Σιμόπουλος
Ο Συμβολαιογράφος Ναυπλίας Ά. Κ. Ελαιών

Στο πίσω μέρος του εγγράφου υπάρχει η εξής ιδιόχειρη σημείωση του Μιχαήλ Ιατρού:

Έγγραφον παρά του 'Ιω(άννου) Χρηστόπουλου, διά στρέμματα τρία περίπου τόπον εις τας Αθήνας ένδον του Φρουρίου πλησίον της πήλης τής Βασιλοπούλας.
Αθήναις 20 Φεβρουαρίου 1831
Διά του επόμενου εγγράφου, ο Ιωάννης Χρηστόπουλος αναγνωρίζει ως συν[ι]διοκτήτη και τον Μιχ. Ιατρού.
Δηλοποιώ ο υποφαινόμενος ότι, από έξι στρέματα, τρεις σποριαίς κ(αι) δώδεκα βήματα, Αρ. 6:3:12 γης, έχω αγοράσει ενταύθα από τον Μουσταφάγα Γκουστάρι επίτροπον του Αλή εφέντη του Μουκτή έσωθεν του φρουρί(ου) εις την θήραν την λεγομένην της Βασιλοπούλας. Ενέχεται απ' αυτήν την γην ο Κύριος Μι[χα]ήλ Ιατρός την ήμησι καθώς διά την οποίαν ήμησι του μέρους του επλήρωσεν άχρι λεπτού την τιμήν της, ήτις εκόστισεν με τα έξοδά της γρόσια χιλιάδες δύο τριάκοντα τέσσαρα κ(αι) είκοσι τρεις παράδες / Αριθ. 2034,23 κ(αι) έλαβον παρ' αυτά τα ήμησι, γρόσια χίλια δέκα επτά κ(αι) δώδεκα, Γρ(όσια) 1017,12.
Και εις το εξής κ(αι) εις αιώνα τον άπαντα εις την ήμησι γαίαν αυτήν ενοείται τέλειος κ(αι) καθολικός οικοκύρης ο ρηθείς Κύριος Μ. Ιατρός, μη δυνάμενος πώποτε να τον ενοχλή εις το παραμιρόν, ουδέ κανένας άλλος μου συγκενείς ή κληρονόμος καθότι ενοείται ιδιοκτησία του. Οψέποτε δέ, σύμφωνα τα μέρη μένοντας εέγώ και ο ρηθείς Μ. Ιατρός, βουληθώμεν να μειρασθή η γης αύτη, θέλει διανέμεται εξ ημησίας λαμβάνοντας ο καθ’ εις την ήμησι δια του κλήρ(ου) Κ(αι) επειδή έγινε το χοντζέτι επ' ονόματί μου, δια τούτο του δίδεται το παρόν μου αποδεικτικόν (ήτοι πωλητήριον) εις χείρας του ίνα έχει το κύρος και την ισχύν εις πάσαν δικαιωσύνην.
Τή 20 Φευρ(ουαρίου) 1831 Εν Αθήναις
Ιωάννης Χρηστόπουλος
Προσετέθη ο νομίμως σφραγιστός χάρτης την 24 Ιουλίου 1841
ό Ταμίας
(..) Χρυσούλης

Πρώτη μάχη των Αθηνών, πολιορκία της Ακρόπολης.

Πίνακας ζωγραφισμένος από τον Παναγιώτη Ζωγράφο και τους δυο γιους του (1836?), με οδηγίες του Μακρυγιάννη. Φαίνεται δεξιά η «Θύρα της Βασιλοπούλας» (Πύλη του Αδριανού)

(πηγή: Γεωργία Παπαδάκη (2021), Μακρυγιάννης – Παναγιώτης και Δημήτρης Ζωγράφος. Η εικονογράφηση των μαχών της Επανάστασης του 1821).

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1. Και οι δύο - και ιδίως ο πρώτος - ανήκαν στις σημαντικότερες και πλουσιότερες οικογένειες του καιρού τους. Ο Ιατρού καταγόταν από το Λογγανίκο της Λακωνίας, για τον δεύτερο, Γ.Μ. Αντωνόπουλο γράφει ο Στ .Π. Παπαγεωργίου («Το Αρχείο Σισίνη», ΔΙΕΕ 23 (1980), σ. 207): «ο Γ.Μ. Αντωνόπουλος γεννήθηκε στο Ναύπλιο - κατά τον Φωτάκο στην Ανδρίτσαινα. Κατηχήθηκε στη Φιλική Εταιρία από τον Κωνσταντίνο Αντωνόπουλο τον Οκτώβριο του 1819 (Αρχείον Σέκκερη 136). Ξενιτεύτηκε στην Τεργέστη και όταν ξέσπασε η Επανάσταση κατέβηκε στον Μοριά μαζί με τον Υψηλάντη σαν σύμβουλος και ταμίας του». Διετέλεσε Βουλευτής και πληρεξούσιος Ναυπλίας και αργότερα δήμαρχος Ναυπλίου.
2. Από την παρατιθέμενη φωτογραφία του πίνακα του Ζωγράφου‚ που έγινε κατ’ εντολή του Μακρυγιάννη‚ το κτήμα για το οποίο γίνεται λόγος πρέπει να βρισκόταν εφαπτόμενο σχεδόν του Θεάτρου Ηρώδου του Αττικού και προς το Θέατρο Διονύσου.
3. Θύρα της Βασιλοπούλας λεγόταν η Πύλη του Αδριανού.
4. Αν δεχθούμε ότι ένα γρόσι του 1831 είχε την ίδια περίπου αγοραστική δύναμη με 1000 σημερινές δραχμές [: 1984], καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι τα 6 στρέμματα σχεδόν «κολλητά» στο Θέατρο Ηρώδου του Αττικού αγοράστηκαν αντί 2.000.000 σημερινών [: 1984] δραχμών, όσο περίπου και ένα υπόγειο διαμέρισμα του ενός δωματίου σε κάποια μακρινή συνοικία του Πειραιά.
5. Διατηρήθηκε η ορθογραφία του κειμένου.
6. Χοτζέτι (hüccet)λεγόταν η έγγραφη διοικητική απόφαση, το συμβόλαιο.

[Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα του Άργους Αναγέννηση στις 18/1/1984].