O αναγνώστης, στα έγγραφα που θα ακολουθήσουν, θα μπορέσει να σχηματίσει μιαν εικόνα του τρόπου με τον οποίον γινόταν τότε η απονομή της δικαιοσύνης, για το πόσο εύκολο ήταν στον φτωχό να βρει τον μπελά του αν τολμούσε να ζητήσει το δίκιο του.
Για να διευκολυνθεί ο αναγνώστης στην παρακολούθηση της υποθέσεως αυτής, σημειώνουμε ότι ο Ιωάννης Ορλάνδος είχε χρηματοδοτήσει τον Σταύρο Φουντούλη για κάποιο εμπορικό ταξίδι, που κατέληξε σε αποτυχία. Αυτή ήταν η αιτία της διένεξης. Για την επίλυση της διαφοράς τους, η Κοινότητα της Ύδρας έβγαλε μιαν απόφαση, όπως γινόταν τότε, η οποία όμως δεν θεωρήθηκε δίκαιη από τον Στ. Φουντούλη, που αναγκάζεται να καταφύγει στο Υπουργείο στην Κωνσταντινούπολη, ζητώντας να ελεγχθούν οι λογαριασμοί του με τον Ορλάνδο.
Στα έγγραφα που ακολουθούν θα δούμε τη συνέχεια.
*
(Τοις προεστώσιν τοις Ύδρας)
Την ευγένειάν σας ταπεινώς προσκυνώ.
Κων/πολις 1817 Οκτωβρίου 7
Και εις τας 2 Οκτωβρίου σας έγραψα ότι ο Σταύρος Φουντούλης και η γυνή του έδωσαν εις τo θεοφρούρητον ύψος του τρία αρτζιχάλια (: αναφορές), ζητούντες τον κύριον Ιωάννην Ορλάνδον να κριθούν μετ’ αυτού, παρ’ ου ελπίζουσιν λαβείν τάλ. 21153, και δέονται ίνα σταλθή μπουμπασίρης (: δικαστικός κλητήρας) δι’ αυτόν και να φέρη από την τοπικήν κατζελλαρίαν τα κατάστιχα και τους λογαριασμούς της υποθέσεως εκείνης· αυτοί λέγω, μα περισσότερον η γυνή του, κάθε στιγμήν είναι εις τον διβάν – χανέ (: υπουργείο) ελεεινολογούσα, επικαλουμένη δικαιοσύνην, και ότι εις τον βασιλέα θέλει δώσει αρτζιχάλιον. Το πρώτον αρτζιχάλι τους τό απάντησα (: το εμπόδισα) παραστήνοντας δι’ αρτζιχαλίου μου τα όσα δια τον Φουντούλη μέ επιγράφετε· πλην το δεύτερον και τρίτον, ως επικαλούντο ιεράν κρίσιν, εμπόδιον δεν χωρούσεν, και έγινε μπουγιουρδί (: διετάχθη) να σταλθή μπουμπασίρης · εμβγήκα εγώ με αρτζιχάλι μου παρασταίνοντας το άδικον φέρσιμον του Σταύρου Γιάννη, και ότι ο κύριος Ιωάννης Ορλάνδος είναι εις των εντιμοτάτων πολιτών της νήσου μας, και εδυνήθην να εμποδισθή ο μπουμπασίρης. Όθεν με έδωσεν εμέ το μπουγιουρδί και με είπεν εις 25 ημέρες να λάβη την εκπλήρωσιν του. Λοιπόν ο κυρ Ιωάννης Ορλάνδος ας ηξεύρη ότι ο Ιατρός Ραζής όστις εφαίνετο επίτροπός του, και ομού με αυτόν εμβήκαμεν εις το ύψος του και εις τον μπουγιουρδάρ εφέντην και κεχαγιάμπεην, κατ’ εξοχήν ήλθεν εις την κατοικίαν μου και ωμιλήσαμεν δια να σταθή ο κύριος Ραζής ή ο Ροδοκανάκης εις την κρίσιν, και ζητουμένων των χαρτίων, να σταθώ εγώ, ότι δεν είναι αυτοί · λέγω Ροδοκανάκης και Ραζής ετραβήχθησαν από την επιτροπικήν, και έμεινεν το βάρος εις τον ερχομόν του κυρίου Ορλάνδου. Ο υψηλός ουν ορισμός προστάζει σφοδρώς προς υμάς τους προύχοντας, ό,τι έγγραφα ευρίσκονται της υποθέσεως εκείνης εις την τοπικήν κατζελλαρίαν, να το βουλώσετε με την σφραγίδα της κοινότητος, και τον κύρ Ιωάννην Ορλάνδον να εκστρατεύσετε εδώ όσον εντάχει, και τα ρηθέντα γράμματα. Εάν λοιπόν η ευγένειά σας ιδήτε, ότι ο κύρ Ιωάννης Ορλάνδος δεν θα έρθη αλλά θα διατάξη την υπόθεσιν με επίτροπον ως επαράστησα και τω ύψει του, με εδιώρισεν να σας γράψω δια να κάμη επίτροπον τοιούτον, οπού να μην τραβηχθή από την κρίσιν ως ο Ραζής και Ροδοκανάκης · η δε ευγένειά σας δι’ αναφοράς δηλώσετε προς την υψηλότητά του πώς έτρεξεν η υπόθεσις, και την αναφοράν, στείλετε κόπιαν εις εμέ, δια να ηξεύρω και εγώ εν καιρώ τω δέοντι να ανταποκριθώ · ταχύνετε ίνα λάβη την εκπλήρωσίν της η υψηλή προσταγή · και αναπροσκυνώντας σας μένω
εις τους ορισμούς σας
Καπ. Δημήτρης Κριεμπάρδης
18 Οκτωβρίου ελάβομεν [1]
Και η απάντηση έπειτα από δυο ημέρες [2]:
Σχέδιο.
Καπ. Δημητρίου Κριεμπάρδη εις Κωνσταντινούπολιν
Μετά την βεβαίωσιν των προ ολίγου δεδομένων γραμμάτων σας αύτη εις άλλο δεν αποβλέπει ειμή μόνον να σας επιβεβαιώσωμεν τα των πονηρών και διαβολικών σκοπών του Φουντούλη … φρονήματα · διότι μανθάνομεν από αυτόθι, ότι αυτός αγωνίζεται να διεγείρη τα πνεύματα του περί το ύψος του εκπαγέ (: ανωτέρων διοικητικών υπαλλήλων) προς βοήθειάν του παραγγέλοντές σας πάλιν να προσπαθήσετε παντί σθένει να αποβληθή από το ύψος του ως απατεών, και να ματαιωθώσιν οι ψευδείς και διαβολικαί αυτού διαβολικέ αυτού προσκλαύσεις, παραστώντας εις ύφος του, ότι η υπόθεσις αυτού του πονηρού ανθρώπου εθεωρήθη προ δέκα χρόνων και επέκεινα επί των ημερών του μακαρίτου καπετάν Γεωργίου και εξωφλήθη με ζημίαν μάλιστα υπερβολικήν των παρτσινεβέλων (: συνεταίρων) του και των καμβίστων (: χρηματοδοτών) της σερμαγιάς του (: κεφαλαίου). Όθεν, αγαπητέ, (όσο) αναφέρομεν περί τούτου του κακού ανθρώπου, είναι αληθέστατα και αποδεδειγμένα · εκείνα δε οπού παριστά αυτάς είναι πάντα ψευδέστατα, και εις είδησίν σας.
Ενεργήσατε να εκδοθώσι τα του εσωκλείστου … βασιλικά σενέτια (: έγγραφα) και με πρώτον στείλατέ μας.
(Ύδρα 9 8βρίου 1817)
(Οι προεστώτες της Ύδρας)
Οι προεστώτες της Ύδρας υποβάλλουν την παρακάτω αναφορά προς τον Χοσρέβ Μεχμέτ πασά καπουδάν πασά
(Ύδρα 24 8βρίου 1817)
Ο σκλάβος της υψηλότητός της και επιστάτης των τοπικών μας υποθέσεων Δημήτριος Κριεμπάρδης ειδοποιεί ημάς περί αγωγής, την οποίαν εκίνησεν ο Σταύρος Φουντούλης κατά του Ιω. Ορλάνδου. Διο αποκρινόμενοι οι ταπεινοί σκλάβοι της περί τούτου, αναφέρομεν τη θεοφρουρήτω υψηλότητί της ότι ο πονηρός αυτός Σταύρος δεν έχει εφενδήμ, ουδένα δίκαιον · εις όσα ανέφερε, εις όλα ψεύδεται · η υπόθεσις αυτού του πονηρού ανθρώπου εθεωρήθη προ 10 χρόνων και επέκεινα, και έλαβε το πέρας με μεγάλην ζημίαν των σερμαϊλήδων και παρτζιναβέλων του, των οποίων μόλις έδωκε το ήμισυ της σερμαϊγιάς των · τα δε άλλα ήμισυ χωρίς να αποδείξη την παραμικράν ζημίαν, ληστρικώς κατέφαγε. Οι σερμαϊλήδες τότε βλέποντας το προφανές ληστρικόν αυτού φεραιμον και μη δυνάμενοι να λάβουν παρ’ αυτού του αρπάγου και κλέπτου το δίκαιόν των, ως μη έχοντα έγγραφα δηλωτικά της αληθείας, έλαβαν μόνον εκείνον το οποίον ως είπομεν φανέρωσε, το ήμισυ δηλαδή της σαρμαγιάς.
Τοιούτον εστάθη εφένδημ, το ληστρικόν και κακόν φέρσιμον αυτού του φιλαρπάγου Σταύρου. Όθεν επειδή και προφανώς ηδικησε τόσους σκλάβους του θεοφρουρήτου ύψους της ραγιάδες, και πάλιν επιζητεί ζημιώσαι αυτούς, παρακαλούμεν το πολυχρόνιον ύψος της να κρίνη τον τοιούτον ληστήν, και παιδεύοντάς τον, να σωφρονισθούν οι λοιποί εις το παράδειγμα αυτού, δια να μην αποτολμήση τινας άλλος να αδικήση τους σκλάβους της ραγιάδες.
(Οι προεστώτες Ύδρας) [3]
*
Ταυτοχρόνως ειδοποιούν και τον αντιπρόσωπό τους:
(Δημητρίω Κριεμπάρδη, εις Κωνσταντινούπολιν)
σχέδιο
Εις δε την αγωγήν του Σταύρου Φουντούλη κατά του Ιω. Ορλάνδου, σας λέγομεν ότι ο Ορλάνδος δια αναγκαίας υποθέσεις οπού αυτόν περικρατούσι, δεν δύναται ο ίδιος να έλθη · εδιώρισεν όμως, ως ημίν είπεν … τον Ροδοκανάκην … και Ραζή πληρεξουσίους επιτρόπους, διά να εμφανισθώσι ως εκπροσώπου αυτού, και εις είδησίν σας. Όθεν και περί αυτής της υποθέσεως σας περικλείομεν αναφοράς προς το πολυχρόνιον ύψος του, και προσπάθησε να ματαιωθή και αυτή η άδικος αγωγή του Σταύρου…
(Ύδρα 24 8βρίου 1817
Οι προεστώτες Ύδρας) [4]
Ο αντιπρόσωπος ενημερώνει την Κοινότητα για τις ενέργειες του Φουντούλη στην Κωνσταντινούπολιν.
(Τοις ευγενεστάτοις κυρίοις τω τε καπ. Νικολάω Κοκοβίλε ζαμπίτη και λοιποίς άρχουσι και προεστώσι Ύδρας εις Ύδραν)
Την ευγένειάν σας ταπεινώς προσκυνώ
Κωνσταντινούπολις 1817 Νοεμβρίου 26
Περί δέ του κακού Σταύρου Φουντούλη, το ύψος του προ καιρού ηξεύρει την κακήν του διαγωγήν · πλην ο κυρ Ιωάννης Ορλάνδος αφεύκτως πρέπει να κριθή μετ’ αυτού επί της ιεράς κρίσεως. Ο ιατρός άρχων Ραζής είπεν εις του κεχαγιάμπεη ότι δεν είναι επίτροπος · εγώ ωμίλησα με τον κύρ Σπύρων Χ’’χρήστου και είπεν του Ροδοκανάκη · έφερεν απόκρισιν ότι πληρεξουσιότητα δεν έχει να σταθή εις κρίσιν · ο κυρ Σπύρος ως νατζιονάτος (: ξένος υπήκοος) δεν γίνεται. Η γυνή του Σταύρου έπιασεν το άλογο του αυθέντος μας επιρρίπτουσα χουν επί κεφαλής της και επικαλουμένη βασιλέα · o δε Σταύρος επί του κεχαγιάμπεη, ρίπτων την σερβέταν του εις την γην, έκραξεν, δια να με αδικήσουν έγραψαν οι προεστοί ταύτα · μόνον τον Ορλάνδον θέλει να κριθή, και αν φανή ψεύτης και δεν έχει δίκαιον να τον αποκεφαλίση ο αυθέντης μας. Τοιαύτα βρώντες, ο υψηλότατος αυθέντης μας με έκραξεν λέγων, αφεύκτως ο σιορ Ορλάνδος πρέπει να έλθη, και μη φαινομένου επιτρόπου του, δεν ηξεύρω αν δυνηθώ και τώρα να εμποδίσω τον μπουμπασίρην… Εις τους ορισμούς σας.
Καπ. Δημ. Κριεμπάρδης [5]
*
(Τοις ευγενεστάτοις κυρίοις τω τε καπ. Νικολάω ζαμπίτη και λοιποίς άρχουσι και προεστώσι Ύδρας, εις Ύδραν).
Την ευγένειάν σας ταπεινώς προσκυνώ.
Κωνσταντινούπολις 1817 Νοεμβρίου 28
Σας έγραψα εις τας 26 περί του κακού Σταύρου Φουντούλη και ότι αφεύτως πρέπει να έλθη ο κυρ Ιωάννης Ορλάδος · πλην πρέπει να εφοδιασθή με γράμμα κοινόν, ότι εις εκείνον τον καιρόν εδιωρίσθησαν δύο επιστάται και εθεώρησαν τον λογαριασμόν του, και του ευρέθη τόσον πράγμα, δηλώντες τα ζύγια, το οποίον έδωσε αυτός εις τους κρεδιτόρους του δια τόσον χρέος είχεν, και μη έχοντας άλλα άσπρα εξώφλησεν με το τόσον πράγμα, και αν καταγραφή δεν ευρίσκεται, ημπορείτε να την κάμετε (!!), ερωτώντες εις όσους έδωσεν οικειοθελώς το πράγμα, και αφού τελειώσει η κρίσις, θέλει λάβει την αναγκαιούσαν παιδείαν · ή μόνος του να έλθη, ή επίτροπον να κάμη να σταθεί εις κρίσιν, διότι εδώ δεν είναι τινάς επίτροπός του · ο αυθέντης μας δυσαρεστείται περί τούτου · μάλιστα με είπεν, με το κοινόν γράμμα μόνον δεν τελειώνει η κρίσις, και αυτός (ο Φουντούλης δηλαδή) δύναται να δώση εις τον βασιλέα αναφοράν ως κράζει η γυνή του, και να συγχισθή με τούτο και ο αυθέντης μας. Όθεν χωρίς αναβολήν, ας ακολουθήση ή το ένα ή το άλλο. Δεν ηξεύρω αν δυνηθώ να εμποδίσω και τον μουμπασίρην τώρα · και προσκυνώντας σας μένω.
εις τους ορισμούς σας
Καπ. Δημήτρης Κριεμπάρδης [6].
*
(Τοις προεστώσιν Ύδρας)
Την ευγένειάν σας ταπεινώς προσκυνώ
Κωνσταντινούπολις 1817 Δεκεμβρίου 30
Η υπόθεσις του Σταύρου Φουντούλη χθες έλαβεν το τέλος της με ιεράν κρίσιν Θεού. Βλέποντας εγώ ότι οι επίτροποι του κυρ Ιωάννου Ορλάνδου ετραβήχθησαν και ο μουμπασίρης θα κινήση, εβιάσθην να αναλάβω εις βάρος μου την υπόθεσιν, επειδή αυτός ο κακός άνθρωπος είχεν γνώμην, έπειτα από τον κυρ Ορλάνδον, να ατακάρη (: να προσβάλλη) κατά σειράν όλους τους οικοκυραίους · δια να μην ισχύσουν ουν οι σκοποί του κόμμα και καθώς η πολιτεία τον εκήρυξε ψεύστην, τοιούτον να τον αποδείξω διά της ιεράς κρίσεως, μάλιστα οπού είχεν βοηθόν ερμηνείας τον άρχον Ραζήν, και δια μέσον του άρχισαν εις τον εκπαγέν (: στη Διοίκηση) να τον συμπονούν τινες, παρ’ ορδινίας σας ήλθαμεν εις εν με τον κύρ Σπύρον Χ’’χρήστου και μισέ Παντιά Ροδοκανάκη, και συμφώνως εδιωρίσαμεν επίτροπον του κυρ Ιω. Ορλάνδου τον γραμματικόν μου Αντώνιον (αυτό το ακολούθησα προς παράδειγμα των λοιπών κακοβούλων) · επαρρησιάσθη ο γραμματικός μου εις τας 24 λήγοντος εις την ιεράν κρίσιν συνισταμένη επί τη παρουσία του κεχαγιάμπεη και του καδή Γαλατά, και με δύο μάρτυρας κυρώσας την επιτροπικήν του, ερωτήθη ο κακός Φουντούλης, όστις εζήτησε από τον κύρ Ορλάνδον
700 τάλ. έχασεν εις Τζιμπιλάρτα.
600 τάλ. έδωσεν των συντρόφων του κατ’ επιταγήν του κυρ Ορλάνδου
4000 τάλ. ήθελε κερδίσει εις την Ύδραν αν επουλούσε το κρεμέζο και ζάχαρι, και δεν τον άφησε ο κύρ Ορλάνδος, αλλά τον έστειλεν εις Κωνσταντινούπολιν.
800 τάλ. ένα μπουγιουρδί σιταρίου του επήρεν ο κυρ Ορλάνδος.
11000 τάλ. εκέρδιζεν εις Κωνσταντινούπολιν αν έφερνε το πιπέρι και ζάχαριν τα οποία δυναστεία επήρεν ο κύρ Ορλάνδος από το καράβι του.
13000 τάλ. το κόστος ζάχαρις και πιπέρι.
4400 του επήρεν ο κύρ Ορλάνδος από το οσπίτιόν του μέσα από το ντουλάπι του (!!!) 34540 τάλ.
2000 φλωριά μισιριώτικα του επήρεν ομοίως.
100 […] 4 χωριά Βενέτικα του έδωσεν μετρητά εμπρός εις την κατζελαρίαν και ως δικά του τα ζητά ως προς 11 χρόνους γινομένα.
Εις τον δεύτερον μουραφά (: ο επιτετραμένος) χθές επί τη παρουσία του ύψους του και του καδή Γαλατά Προϊσταμένων όλων των αγάδων του εκπαγέ, ερωτήθη ο επίτροπος του κύρ Ορλάνδου γραμματικός μου όστις αποκρίθη.
Προ 10 χρόνους ο επιτροπεύσας αυτόν κύριος Ιω. Ορλάνδος έδωσεν σερμαγέν τω Σταύρω Φουντούλη γρόσια 3000, τα οποία όντας εις Ύδραν εις το μαγαζί του κυρίου Κουντουριώτη, τα εζήτησεν από τον Σταύρον, δεν είχε άλλα να δώση ειμή ταλ. 430 προς γρ. 3,1/2 κατά την τότε τιμήν φέροντα γρ. 1505 · εδέχθη αυτά ο κύρ Ορλάνδος, και ούτως εξώφλησιν εις υπέρ του άλλου καθ’ όλας τους τας ληψοδοσίας · ο Σταύρος αρνούμενος τούτο, η κρίσις απήτησε μάρτυρας από τον επίτροπον του Ορλάνδου, και επαρρησσίασεν δύο τον Νικόλαο Αντωνίου Παπανικολού και Μανώλη Χ’’Ανδρέα · εφάνη η μαρτυρία τους αληθής και κατεκρίθη ο Φουντούλης ψεύστης. Επομένως πάλιν το τι ακολουθήσω με το κακόν τούτον άνθρωπον, θέλω σας ιδεάσω · και προσκυνώντας σας μένω
εις τους ορισμού σας
Καπ. Δημήτρης Κριεμπάρδης
1818 11 Ιανουαρίου ελάβομε, απόκρισις 28 Φεβρουαρίου [7].
*
(Τοις προεστώσιν Ύδρας)
Την ευγένειάν σας ταπεινώς προσκυνώ,
Κωνσταντινούπολις 1818 Ιανουαρίου 28
Τα προ ολίγου εις τας 23 και 27 γράμματά μου σας εξιστορούν την έννοιαν όλων των τρεξάντων υποθέσεων και λαβόντων τέλος καλόν. Με την ευχή σας, ο Σταύρος Φουντούλης σήμερον εις το κάτεργον. Το ύψος του εξέδωσεν το μπουγιουρδί των αιτιών του ούτως · «Επειδή και ο Σταύρος Γιάννη Υδριώτης εξέκλινεν της ευθείας οδού, και εχωρίσθη από την ποίμνην των τιμίων, και εκατήντησεν εις μουζεβερλίκια (: στρεψοδικίες), και εσχάτως εκίνησεν άδικον αγωγήν κατά τιμίου και ενός των προυχόντων Ιωάννου Ορλάνδου και δια της ιεράς κρίσεως κατεκρίθη αυτός και η αγωγή του άδικος και δίκαιον ουκ έχων, και επειδή δις δι’ άρζι μαζαρίου (: αναφοράς) οι της Ύδρας προεστώτες παρεκάλεσαν δια να παιδευθή ο τοιούτος προς παράδειγμα των επιλοίπων ομοίων αυτώ κακοφρόνων, και ο εις τον βασιλικόν στόλον Υδριώτης μπας ρεΐζης Δημήτριος τα τοιαύτα μας εξεφώνησεν και επαράστησεν, δια να λάβη τέλος η δέησις των προεστώτων Ύδρας, και ενόσω να σωφρονισθή ο μουζαβίρης Σταύρος αποστέλλεται εις το κάτεργον».
Με επρόσταξεν και ο αυθέντης μας να κοινοποιήσετε τούτο και εις τους λοιπούς εγκατοίκους να λάβουν μέτρα καλής διαγωγής · επειδή αν τολμήση άλλος να φερθή εις αυτόν τον τρόπον, θέλει δοκιμάσει τα χείριστα· και εν τοσούτω αναπροσκυνώντας σας μένω
εις τους ορισμούς σας
Καπ. Δημήτρης Κριεμπάρδης [8]
*
(Τοις ευγενεστάτοις κυρίοις τω τε καπ. Νικόλα Κοκοβίλη ζαμπίτη και λοιποίς άρχουσι και προεστώσι εις Ύδραν).
Την ευγένειάν σας ταπεινώς προσκυνώ
Κωνσταντινούπολις 1818 Μαρτίου 3
Ιδού και άλλη ενέργεια του άρχων δραγουμάνου μας. Η εκλαμπρότης του και ο άρχων ιατρός Ραζής ήτον ενωμένοι να βοηθήσουν τον Φουντούλην δια τα τέλη τους · εγώ αντιπάλευα και τους εχάλασα τα πιάνα τους (: τα σχέδιά τους) και κατεκρίθη ο κακός. Τώρα λοιπόν, ως ήκουσα πάλιν και είναι τω όντι, οι όμοιοι με το να μην είναι φθασμένος ο αφέντης μας, συνελθόντες ηθέλησαν να απαλλάξουν αυτόν · και πάλιν τους εχάλασα τα πιάνα · διήγειραν τας γυναίκας μουτζεβίρ σας (: στρεψόδικες) οπού διαφέντευον και επαραστέκοντο εις την κρίσιν του και έδωσαν αναφοράν εις τον τερσανέ εμινί εφέντη (: Διοικητή του Ναυστάθμου) τον επίτροπον του υψηλού πόστου ζητούντες να έβγη ο Φουντούλης από το κάτεργον να δουλεύση και να τας πληρώσει γρόσια εξακόσια οπού το εδάνεισαν εις την κρίσιν του · ο δε άρχων δραγουμάνος εδέετο του εφέντη να ελευθερώση τον Φουντούλην ως αδικηθέντα, και αθώος ων, κατά χάριν κατεκρίθη. Ο δε τερσανέ εμινί εφέντης έφερεν τον Φουντούλην εις την παρουσίαν του, και το μπουγιουρδί με το οποίον κατεκρίθη, και ιδών ότι δι’ άρζι μαζαρίου (: αναφορά για ζημιές) του κοινού ως πονηρός κατεκρίθη, έδωσεν την απόκρισιν ότι δεν ημπορεί να τον απαλλάξη αλλέως ειμή τότε, ότε έλθη άλλη αναφορά του κοινού αναιρετική της πρώτης και δηλωτικής της αθωότητος του Φουντούλη· και περί τούτου αν θέλη, είπεν του δραγουμάνου, να γράψη να τον ακολουθήσουν. Εγώ ως το ήκουσα, επαράτησα την υπόθεσιν εις τους μπέηδες του δαψιλούς τερσανέ (: ναυστάθμου) και εμπόδισα το παν. Αφού είδαν οι καλοί ούτοι και ταύτην τους την επιχείρησιν νενεκρωμένην, ερμήνευσαν τον Φουντούλην και τας γυναίκας να δώσουν αναφοράν εις την βασιλείαν πλην και με τούτο ουδέν κατορθώνουν, επειδή το ανά χείρας μας ιλάμι (: δικαστική απόφαση) του με την επικύρωσιν του σαντραζάμ (: πρωθυπουργού) εφέντη μας καταστρέφει κάθε κίνημά τους, και προς ησυχία σας.
Εις τους ορισμούς σας
Καπ. Δημήτρης Κριεμπάρδης [9]
*
Τοις ευγενεστάτοις κυρίοις τω τε καπ. Νικολάω Κοκοβίλε ζαμπίτη και λοιποίς άρχουσι και προεστώσι Ύδρας εις Ύδραν.
Την ευγένειάν σας ταπεινώς προσκυνώ.
Κωνσταντινούπολις 1818 Μαρτίου 19
…
Ο Σταύρος Φουντούλης έδωσεν εις τον βασιλέα αρζιχάλι δια μέσον άλλου και ζητά κρίσιν εις το άρζι αντασί Παρασκευή. Ο σαντραζαμ εφέντης μας εμπουγιούρδισεν, και από το ιλάμι εβγήκεν το καίδι (: έγγραφη απόφαση) όπισθεν του αρζιχαλίου · μετεμπουγιουρδίσθη μουραφά άρζ οντασί Παρασκευή. Χθες το τοιούτον εδόθη εις τον ημέτερον κεχαγιάμπεη.Εισέτι δεν με ωμίλησαν την ερχομένην όμως Παρασκευήν εις τας 29, ίσως εβγούμε εις άρζ οντασί. Μείνατε πάντη ήσυχοι, διότι και από εκεί πάλιν εις το κάτεργον θέλει υπάγει, και τότε δύσκολος θέλει είναι η ελευθερία του πλέον · αντίς δια καλόν, προξενά μόνος του το κακόν του …
Εις τους ορισμούς σας
Καπ. Δημήτρης Κριεμπάρδης [10]
*
Τοις ευγενιστάτοις κλπ.
Κωνσταντινούπολις 1818 Απριλίου α’
…
Σας προέγραψα περί του Φουντούλη ότι έδωσεν εις τον βασιλέα αναφοράν δια να κριθή εις το αρζ οντασί. Εις τας 23 Μαρτίου τον απέρασαν εις Πόλιν, επροσκάλεσαν και εμε εις το καζασκέρ καπί να κάμωμεν ζάπτι τον νταβά (: να συμβιβαστούμε) · εγώ επήγα εις τον κεχαγιάμπεην και του εξεικόνισα την υπόθεσιν · ο καπετάνια μπέης την εδήλωσεν εις το ύψος του · αμέσως εμποδίσθη ο πηγαιμός μας, τον Φουντούλην επίστρεψαν εις το κάτεργον · την αυτήν ημέραν ήλθεν και ο σαντραζάμ αφέντης μας εις το ύψος του · και του έγινεν γνωστή η υπόθεσις, και έτσι επήγε η αναφορά του εις το μπατάλικο (: απερρίφθη), έμεινεν ούν ο Φουντούλης υστερημένος και από αυτήν την ελπίδα του …
Εις τους ορισμούς σας
Καπ. Δημήτρης Κριεμπάρδης [11]
*
Ακολουθεί ο λογαριασμός των όσων κατεβλήθησαν για να μπει ο Φουντούλης φυλακή.
(Τοις προεστώσιν Ύδρας)
Την ευγενείαν σας ταπεινώς προσκυνώ
Κωνσταντινούπολις 1818 Μαΐου 5
…
Το Μέγα Σάββατον ετελείωσεν εις το αρτζ οντασί η κρίσις του Φουντούλη, και τον μετέφεραν εις τον κάτεργον. Το τελευταίον ιλάμιόν του εισέτι δεν το ελάβομεν · μετά τρεις ημέρας εβγαίνει (το ιλάμι) και αν είναι να το στείλουν εις τον βασιλέα ημπορεί να αργήση · μα πόσον καιρόν άγνωστον · ειδέ και δεν σταλθή, επομένως το έχετε, και εις αυτό θεωρείτε πως έτρεξεν η υπόθεσις. Νυν όμως λάβετε το πρώτον ιλάμιόν του και συνάξετε τον λογαριασμόν από τον κυρ Ιωάννην Ορλάνδον με τα ιντερέσα του από τας 13 Απριλίου έως να με τα εμπάσετε να τα δώσω παρ’ ου τα εδανείσθην, και η υπόθεσις αύτη δια πάντα είναι τελειωμένη.
Ο ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ
Τη α’ Απριλίου τον λογαριασμόν σας έστειλα γρ. 4642.
Τη 5 ιδίου εις το θεοφρούρητον ύψος του ομού με την φιλοδωρίαν όλων των αγάδων του εκπαγέ του γρ. 12.000
Την προσθήκην έκαμα του καπετανάμπεη γρ. 880.
Του άρχοντος δραγομάνου φιλοδωρία των νήσων γρ. χίλια το ανάλογον της νήσου μας 500.
Του γραμματικού του δια το μπουγιουρδί του ζαμπίτου μας 15.
Χθες δια το μπουγιουρδίον αλλαγής σενετίων μπουμπασιριέ γρ. 1000.
Εις 150 τεσχερέδες με εδόθησαν δια την νήσον μας γρ. 150.
Σύνολον γρ. 19.187
14 Απριλίου: του Φουντούλη ως η προσταγή του Βεζύρη γρ. 1.500
Χάρτζι ιλαμίου εις το καζασκέ ταπί γρ. 300.
Ρέσιμο του τσαούζ μπασί γρ. 150.
Του μπουμπασίρη πασά καπί Ιμπραήμ αγά γρ. 102.
Των μπερδετζήδων (: θυρωροί) αρτζ οντασί γρ. 30.
Των τριών τζαουσάδων εφέντη μας μπουμπασιραίων γρ. 280.
Του καπού Τζοκαντάρη γρ. 50.
Του καπού ογλάνη γρ. 50.
Καϊκιάτικα και λοιπά λιανά έξοδα γρ. 40.
Σύνολον γρ. 21.689
Αφαιρούνται τα όσα μας έμειναν από παλαιόν λογαριασμόν 19.07 Ντούμπλες Πορτογαλίας με καπ. Τζιτζεκλή 100 α’ γρ. 54
Γρ. 16.269,3.
Εις τους ορισμούς σας
Καπ. Δημήτρης Κριεμπάρδης [12]
*
(Τοις ευγενεστάτοις κλπ. εις Ύδραν)
Κωνσταντινούπολιης 1818 Ιουνίου 5
Υστερημένος προστακτικού σας, η παρούσα μου αποβλέπει να σας δώσω την είδησιν, ότι ο Σταύρος Φουντούλης έδωσεν αναφοράν εις τον βασιλέα ζητών την ελευθερίαν του · εστάλη η αναφορά του εις τον μέγαν βεζύρην, ερωτήθη το καΐδι, δια ποίαν αιτία είναι εις το κάτεργον, και ούτως ως αρκετή πλέον η παιδεία του προς σωφρονισμόν του ο υπέρτατος βεζύρης ελέησεν αυτόν και ελευθέρωσεν από το κάτεργον · και προς είδησίν σας. Το ιλάμιόν του από το τεχλίζ (: αποφυλακιστήριο) ακόμη δεν είναι εστράφη να σας το συντροφεύσω. Και ο καπετανάμπεης με είπεν να μη κάμω δευτέραν αγωγήν κατ’ αυτού, ότι ελεήθη από το ντοβλέτι.
Εις τους ορισμούς σας
Καπ. Δημήτρης Κριεμπάρδης [13]
*
Ο Σταύρος Φουντούλης φυλακίστηκε στις 28 Ιανουαρίου 1818 και εβγήκε μετά τέσσερις και μισό μήνες, στην αρχή Ιουνίου, κι αυτό γιατί τον λυπήθηκαν οι Τούρκοι και όχι η Κοινότητα της Ύδρας, της οποίας τα καλώς κείμενα είχαν διαταραχτεί από τις επαναστατικές ενέργειές του. Γιατί πραγματικά χρειαζόταν επαναστατικό κουράγιο για να τολμήσει να ζητήσει λογαριασμό από τους δυνατούς.
Δυστυχώς στο αρχείο της Ύδρας κόμμα δεν βρήκα τη συνέχεια αυτής της μικρής ιστορίας, έτσι δεν γνωρίζουμε αν ο Φουντούλης δοκίμασε πάλι να βρει το δίκιο του.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
- Αρχείον της Κοινότητος Ύδρας, τ. 5, 403-404.
- Αυτόθι, τ. 5, σ. 44.
- Αυτόθι, τ. 5, σσ. 417-418.
- Αυτόθι, τ. 5, σ. 408.
- Αυτόθι, τ. 5, σ. 419.
- Αυτόθι, τ. 5, σ. 420.
- Αυτόθι, τ. 5, σ. 428-429.
- Αυτόθι, τ. 6 (1925), σσ. 10-11.
- Αυτόθι, τ. 6 (1925), σσ. 19-20.
- Αυτόθι, τ. 6 (1925), σ. 26.
- Αυτόθι, τ. 6 (1925), σ. 30.
- Αυτόθι, τ. 6 (1925), σσ. 53-54.
- Αυτόθι, τ. 6 (1925), σ. 62.
[Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα του Άργους Αναγέννηση στις 24-5-1980].
%20recto.jpg)
%20recto.jpg)
