Τάκης Μαύρος : Τοπωνυμικά Αργολίδας : Φρουσύνα, Χέλμη, Ψάρι

Φρουσύνα. Ορεινό χωριό της δυτικής Αργολίδας. Πιθανόν να πρέπει να συνδεθεί με τον Ναυπλιέα Στρατιώτην Πέτρον Φρασίναν, uomo valoroso et tra nostri cavalieri di gran nome, ο οποίος εφόνευσε (στη Σμύρνη το 1472) τον αρχηγό των Τούρκων Βαλαβάνην [1]. Από τους Frossina ή Frassina αυτούς αναφέρονται οι εξής: Ρiero (1481), Ρetrus (1482), Comin (1496), Comini (1525), Piero (1532) και Comin, Piero και Thodoro (1541) [2].

Χέλμη. Τοποθεσία και μικροσυνοικισμός σε μικρή απόσταση από το χωριό της δυτικής Αργολίδας Σχινοχώρι. Επειδή συναντούμε «Στρατιώτες» με το όνομα αυτό, είναι ενδεχόμενο το τοπωνύμιο να οφείλεται σε κάποιον από τους εξής: Chelmi Cosma (1481), Condo (1513), Domenego (1513), Nicolo (1528), Kosta (1531), Giema (1541) και Andrea (1543) [3].

Ψάρι. Το χωριό αυτό δεν υπάγεται διοικητικά στον νομό Αργολίδας, ανήκει στην Κορινθία, επειδή όμως βρίσκεται πάνω στο σύνορο των δύο νομών και ορισμένοι στρατιώτες αναφέρονται μ’ αυτό το όνομα, και σημειώνονται σαν κάτοικοι της περιοχής Νapoli di Romania, γι' αυτό περιλαμβάνεται στα τοπωνύμια της Αργολίδας. Θα πρέπει να προστεθεί ότι χωριό Ψάρι, το σωστότερο θα ήταν Ψάρη, θα συναντήσουμε και στη Γορτυνία, στην Τριφυλία, και στην Ιστιαία της Εύβοιας.
        Στρατιώτες με το όνομα αυτό αναφέρονται οι Zorzi (1504), Stamati, Νicolo και Dimitri (1541), την Psarena Zorzi da Νapoli di Romania (1548) και τέλος τον Ρiero γιo του μακαρίτη Vatti (1552) [4].
        Ένα ποίημα αφιερωμένο στον Stamati Psari και γραμμένο στο ιδίωμα Grechesche, τη διάλεκτο που μιλούσαν οι ελληνικής καταγωγής στρατιώτες στον Ενετικό στρατό, αποδίδεται στον Μανώλη Μπλέσση και περιλαμβάνεται στη συλλογή: «Manoli Blessi sopra la presa de Margaritin», που αναδημοσιεύεται από τον Κ. Σάθα [5]. Το ποίημα παρατίθεται παρακάτω στο πρωτότυπο, για να σχηματίσει ο αναγνώστης μια ιδέα πώς μιλιόταν αυτή η μικτή διάλεκτος

Stamatti Psari vegnuda xe pur vera el profetia,
Chie del exsinda pende Blessi fese
Del duse fatto thora in chesto mese
Del rose in chera granda e carestia.
Μil sfero presto el fame andrea via
Del zende, e allegrera tutto 'i paese;
Giathi sto Mucenigo e si cortese,
Chie tora l’ abondantia per so fia.
Ε mi Stamatti digo e affermo plio,
Cshie sotto el so bandera, la nemiga
Calera el forza, e al fin sara pendio.
Chie 'i robusto liun sforzao dal brigo,
Tutto chie zaffera sotto el so pie,
Tignera saldo e forte, el novo, antigo,
Rengratia Mucenigo
La Signor Dio, che con ra sun vettoria
Vol dart e in chesta impresa per to gloria.

και σε μετάφραση, που είχε την καλωσύνη να κάμει κατ' ευθείαν στα ελληνικά η Ιταλίδα φιλόλογος δεσποιvίς Myriam Borra, την οποίαν ευχαριστώ και πάλι από εδώ.

Βγήκε αληθινή η προφητεία
που γύρω στα εξήντα πέντε έκανε ο Μπλέσσης
για τον Ηγεμόνα (στρατηγό) που ορίστηκε αυτόν το μήνα.
Με αφορμή τον πόλεμο μεγάλη είναι η πείνα.
Ελπίζω όμως πως γρήγορα θα περάσει
κι οι άνθρωποι ευτυχισμένοι θα ’ναι πάλι.
Γιατί αυτός ο Mucenigo είναι τόσο καλός,
πού θα φροντίσει τίποτα να μη λείπει.
Εγώ Σταμάτη, στο λέω και στο βεβαιώνω,
πως μπρος στη σημαία του, οι εχθροί
θα υποχωρήσουν ώσπου να χαθούν.
Γιατί είναι δυνατός ο Λέοντας κι ακράτητος
Κι αυτό θα βάλει κάτω από το πόδι του
γερά θα το κρατήσει είτε παλιό είναι είτε νέο.
Ευχαρίστησε Mucenigo
το Θεό, για τη νίκη πού δίκαια θέλει να σου δώσει
σ' αυτή την επιχείρηση για τη δική σου δόξα.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1. Κ. Σάθας, Έλληνες Στρατιώται εν τη Δύσει και αναγέννησις της Ελληνικής τακτικής, Εστία τόμ. ΙΘ (1885), σ. 500.
2. Κ. Σάθας, Dispacci da Νapoli di Romania, Μ.Ε.Ι. τόμ. VΙ, σ. 162 μέχρι και D.S.I., Μ.Ε.Ι. τόμ. VΙΙΙ, σ. 339.
3. Κ. Σάθας, από Dispacci da Νapoli di Romania, Μ.Ε.Ι. τόμ. VΙ, σ. 162 μέχρι και B.S.I., Μ.Ε.Ι., τόμ. VΙΙΙ, σ. 381.
4. Κ. Σάθας, Μ.Ε.Ι., από τόμ. VΙΙ σ. 76 μέχρι και τόμ. VIII, σ. 470.
5. Κ. Σάθας, D.S.I., Μ.Ε.Ι., τόμ. VIΙΙ, σσ. 460 – 470.

[Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα του Άργους Αναγέννηση στις 20/6/1978]

Τάκης Μαύρος : Τοπωνυμικά Αργολίδας : Πλέσια, Πρίφτιανι, Ράδου, Τάβλαρι, Τάτσι, Φίχτι

Πλέσια. Ανατολικά του χωριού Πρίφτιανι (σημερινό Μοναστηράκι) υπήρχε άλλοτε το χωρίδιον Πλέσια, οημειούμενον εν τώ γαλλικώ πίνακι [1]. Καί αυτό το τοπωνύμιο - σήμερα στη θέση του διακρίνονται ελάχιστα ερείπια – οφείλεται σε «Στρατιώτη». Με το όνομα Blessa και Plessa ή Plesia συναντούμε τους εξής: Dimi (1482), Gini (1482), Thodero (1501), Domenego (1501), Duca (1502), Georgio (1501), Μartin (1501), Ρetro (1501), Demetri (1522), Jani (1530), Andrea (1541) και Juan (1541) [2].
        Το τοπωνύμιο αυτό το βρίσκουμε διεσπαρμένο σε πολλά σημεία του ελληνικού χώρου και ως οικογενειακό επίθετο διασώζεται μέχρι σήμερα στην Αθήνα κ.ά.

Πρίφτιανι. Στο βορεινό τμήμα της Αργολίδας, νότια και σε μικρή απόσταση από τις Μυκήνες, βρίσκεται το χωριό Πρίφτιανι, πού τελευταία μετονομάστηκε σε Μοναστηράκιον.
        Πρίφτ είναι αλβανική λέξη και σημαίνει παπάς. Στους ενετικούς καταλόγους συναντούμε πολλούς «Στρατιώπες» με αυτό το επίθετο. Andrea (1511), Lumi (1511), Nicola (1511), Ρapa (1511), Zorzi (1511), Arniti (1541), Demenego (1541), Condo (1511), Gigni (1541), Giogni (1541), Μartin (1541), Νica (1541), Piero (1541) και Rado (1541) [3].
        Ένας Γεώργιος Πρίφτης υπογράφει ως μάρτυς σε συμβόλαιο του 1830 υπογεγραμμένο από τον τοποτηρητή Βρατσιέρη [4].

Ράδου. Μικρό χωριό της περιοχής Διδύμων της επαρχίας Ερμιονίδος. Το Rado είναι αλβανικό βαπτιστικό όνομα και το συναντάμε παραπάνω στην οικογένεια Prifti.

Τάβλαρι. Μικροσυνοικισμός πάνω στον δρόμο από Άκοβα Άργους προς Καρυά, που πιθανόν να οφείλει την ονομασία του σε οικογένεια «Στρατιωτών» με αυτό το όνομα.

        Ένας Tavellari Dimitri da Napoli di Romania και οι γιοί του Thomaso και Zuanne (1543) αναφέρονται από τον Κ. Σάθα [5]. 

Τάτσι. Χωριό της ορεινής δυτικής Αργολίδας. Τελευταία μετονομάστηκε σε Εξοχή.
        Οι Tacci προέρχονται από τη Μονεμβασία και ανήκαν και αυτοί στις τάξεις των «Στρατιωτών». Αναφέρονται οι εξής: Lecca, Nicola και Zorzi το 1541 και Comno το 1547 [6].

Φίχτι. Όνομα χωριού που βρίσκεται στο βορεινό τμήμα της Αργολικής πεδιάδας. Όπως αναφέραμε και αλλού, η λέξη φαίνεται αλβανική και σημαίνει μικρή συκιά (figti).
        Εδώ προσθέτουμε ότι το τοπωνύμιο απαντάται και στην Αχαΐα, αριστερά του χ. Μέντζαινα (σημ. Πλατανόβρυοη) [7].

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1. Αντ. Μηλιαράκη, Γεωγραφία πολιτική νέα και αρχαία του νομού Αργολίδος και Κορινθίας, εν Αθήναις 1886, σ. 56.
2. Κ. Σάθας, Μ.Ε.Ι., από τόμ. VI σ. 200 μέχρι τόμ. VIII σ. 339.
3. Κ. Σάθας, ό.π., τόμ. VΙΙΙ σσ. 337-353.
4. Ανέκδοτο Αρχείο Αν. Νέζου.

5. Κ. Σάθας, ό.π., τόμ. VΙΙΙ, σ. 386.
6. Κ. Σάθας, ό.π., τόμ. VIIΙ, σσ. 356 και 439.
7. Στ. Θωμόπουλου, Ιστορία της πόλεως Πατρών, Αθήναι 1950, σ. 299.

[Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα του Άργους Αναγένηση στις 12/6/1978].