Τάκης Μαύρος : Τοπωνυμικά [Αργολίδας]: Δαλαμανάρα

Από τα λίγα τοπωνύμια που επέζησαν από την περίοδο της Ενετοκρατίας είναι και η ονομασία του πεδινού χωριού της Αργολίδας Δαλαμανάρα. Βρίσκεται νοτιοανατολικά από το Άργος, σε απόσταση δυο χιλιομέτρων από αυτό και πάνω στον δημόσιο δρόμο Άργους - Ναυπλίου.
        Στον «Κατάλογο χειρογράφων της Εθνικής Βιβλιοθήκης του Αγίου Μάρκου εν Βενετία, κατ' επιλογήν εκ της VI και VII σειράς, τον οποίον εδημοσίευσε ο Σπυρ. Μ. Θεοτόκης [1], υπάρχει χάρτης με σχέδιο της μάχης του Άργους τής δοθείσης υπό των Ενετών κατά των Τούρκων την 10ην Ιουνίου 1695 εις θέσιν La Manara. Το όνομα του χωριού Δαλαμανάρα δίνει αφορμή να υποθέση κανείς ότι είναι το ίδιο με το αναφερόμενο στο βενετσιάνικο σχέδιο με την πρόθεση Da.
        Ένα παρεμφερές όνομα, χρονολογούμενο από εκείνα τα χρόνια περίπου, είναι το Dallaporta [2]. Επίσης το Dellacarceri [3], Della-Torre [4]. Προστίθεται ακόμη ότι το ίδιο επίθετο ανήκει και στον Αndrea Μanara, που διορίζεται από τον Dominum Castellanum et Provisorem Μothoni, τον Ιούλιο του 1482, «protomagister cedronum» (: επιστάτης εργασιών κωπηλατών) στη Μεθώνη [5].
        Συμπληρωματικές πληροφορίες για την πιθανή προέλευση του ονόματος Manara είχε την καλωσύνη να μου δώσει η Ιταλίδα φιλόλογος κυρία Myriam Bora - που την ευχαριστώ και από εδώ - και είναι οι ακόλουθες:

«… Υπάρχει στην ιταλική ιστορία μια οικογένεια Μanara, της οποίας η ύπαρξη και η σπουδαιότητα μαρτυρείται από τον Μεσαίωνα. Η οικογένεια αυτή προέρχεται από το Borgo Val di Taro, στην επαρχία Ρarma, και έλαβε τίτλο ευγενείας από τους δούκες Farnese, κυρίους της Parma και Piacenza. Ένας από αυτούς τους Farnese, ο Alessandro, γιός του Ottavio, υπήρξε γενναίος στρατηγός και διεκρίθη στη μάχη του Lepanto τo 1571. Σύμφωνα με τις συνήθειες της εποχής, οι Farnese που έλαβαν μέρος στις επιχειρήσεις εναντίον των Τούρκων στο πλευρό των Ενετών, συνοδεύονταν από διάφορα άτομα που ανήκαν σε οικογένειες με τις οποίες είχαν δεσμούς. Μια τέτοια μπορούσε να είναι και η οικογένεια Μanara. Έτσι μπορεί ενδεχομένως να εξηγηθή η εμφάνισή της στον Μοριά.
        Μια ακόμη υπόθεση θα μπορούσε να είναι και η εξής: Ο Luciano Μanara, ο ήρωας της επαναστάσεως εναντίον των Αυστριακών το 1848, που είναι γνωστή ως ‘Οι Πέντε Ημέρες του Μιλάνου’, γεννήθηκε στις 25.3.1825 στο Αntegnato της επαρχίας Bergamo. Το Αntegnato αυτό διετέλεσε υπό την ενετική κυριαρχία από το 1428 μέχρι τα 1796, και ίσως να μην αποκλείεται η παρουσία μελών αυτής της οικογενείας στο στρατό της Ενετίας.
        Και τέλος, μια τρίτη πιθανή εξήγηση θα μπορούσε νά είναι και η εξής. Στη βενετσιάνικη διάλεκτο υπάρχει η λέξη Manara, που σημαίνει τσεκούρι - ιταλικά manaja - και σύμφωνα με αυτό το δεδομένο, θα ήταν πιθανόν αρκετό ένας οποιοσδήποτε Ενετός, φθάνοντας σε αυτόν τον τόπο, να του έδωσε αυτή την ονομασία La Μanara, εξ αιτίας κάποιου περιστατικού, που ίσως συνέβη εκεί».

Μέχρις ότου, λοιπόν, παρουσιαστούν κρείσσονες αποδείξεις, νομίζω πως θα πρέπει να αρκεστούμε σέ αυτές τις υποθέσεις.


ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 

1. Σπυρ. Μ. Θεοτόκης, ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ (1930), τεύχος 2ον, σ. 353.
2. Κ. Σάθας, Relationes provisorum Cephaloniae, Μνημεία Ελληνικής Ιστορίας, τ. VI, σ. 284.
3. Κ. Σάθας, Cancellaria Secreta, Μνημεία Ελληνικής Ιστορίας, τ. Ι, σ.130).
4. Κ. Σάθας, Μνημεία Ελληνικής Ιστορίας, τ. ΙΧ σ. 197.
5. Κ. Σάθας, Statuta et Capitula, Μνημεία Ελληνικής Ιστορίας, τ. IV, σ. 185.

[Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα του Άργους Αναγέννηση στις 13.8.1977].