Τάκης Μαύρος : ο στρατηγός Ροζαρόλ [Giuseppe Maria Rosaroll-Scorza]

"Εκαθόμουν εις το σπίτι του Ξένου ... ( τέλη καλοκαιριού του 1825), το οποίον ήτο εκεί όπου είναι τόρα του Κολιοπούλου ..., και από το παραθύρι είδα ανθρώπους ξένους, όπου εγύρευαν τον Κολοκοτρόνη· εκατέβηκα ευθύς και τους επήρα εις το σπίτι", 

γράφει ο Φωτάκος.

         Ο νέος επισκέπτης, ένας πελώριος άντρας καμμιά πενηνταριά χρονών, ήταν ο Ιταλός στρατηγός Γκιουσέππε Ροζαρόλ, που κυνηγημένος για τα δημοκρατικά και φιλελεύθερα φρονήματά του, ερχόταν στην Ελλάδα. 

"... ήταν αποκηρυγμένος από την ιεράν συμμαχίαν και κανένας τόπος δεν τον εδέχετο, ειμή μόνον η Αγγλία και η Ελλάς· ήλθεν εις Ζάκυνθον· έφερεν και την οικογένειάν του εκεί", 

συνεχίζει ο Φωτάκος. Η εμφάνιση του ιταλού στρατηγού, που τον συνόδευαν οι 5 του γυιοί και ο ιταλός μηχανικός Σάρπα ήταν φυσικό να προκαλέσει τη γενική περιέργεια. Και σε λίγο όλο το Ναύπλιο μάθαινε ... 

        Αλλά καλύτερα να πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά τους. 

        Ο Γκιουζέππε Ροζαρόλ [Giuseppe Maria Rosaroll-Scorza] γεννήθηκε στη Νεάπολη της Ιταλίας στις 16.9.1775 από οικογένεια Ελβετικής καταγωγής. Από τη νεαρή ηλικία των 18 ετών ακολούθησε το στρατιωτικό στάδιο. Λαμβάνει μέρος ως αξιωματικός στην άμυνα του Castelnuovo, αλλά αρνείται να υποκύψει στους όρους της συνθηκολογήσεως και για να αποφύγει την αγχόνη αναγκάστηκε να καταφύγει στη Μασσαλία και να καταταχθεί στην Ιταλική Λεγεώνα που είχε συγκροτήσει ο Ναπολέων, που τότε παρουσιαζόταν σαν ελευθερωτής των καταπιεζομένων λαών. Έλαβε μέρος στη μάχη του Μαρέγκο και κατάφερε να επιστρέψει από την εκστρατεία της Ρωσίας, οπότε και τον συναντούμε μέραρχο στον στρατό της Νεαπόλεως, που είχε περιέλθει πάλι υπό τους Βουρβώνους. 

Ο Γκιουζέππε Ροζαρόλ

        Το 1821 ήταν φρούραρχος στη Μεσσήνη, όταν οι Αυστριακοί διέλυσαν τα τμήματα του στρατηγού Πέπε στο Ριέτι, και τότε συνέλαβε το παράτολμο σχέδιο, ενώνοντας τις επαρχίες της Σικελίας και της Καλαβρίας να αντισταθεί στον ξένο εισβολέα. Οι Καρμπονάροι, όμως, οι δυναμικοί δημοκρατικοί της Ιταλίας της εποχής εκείνης, που αγωνίζονταν για μια Ιταλία ελεύθερη και δημοκρατική, δεν μπόρεσαν να τον βοηθήσουν και το σχέδιο απέτυχε. Γλίτωσε το εκτελεστικό απόσπασμα φεύγοντας οικογενειακώς για την Ισπανία, όπου και πολέμησε στο πλευρό των συνταγματικών. 

        Μετά την καταστολή της ισπανικής επανάστασης, τον βλέπουμε να αποβιβάζεται στη Ζάκυνθο οικογενειακώς. Και συνεχίζει ο Φωτάκος:

"... εισακούστη με την Ελληνικήν Διοίκησιν, το 1825, και με τον Γενικόν Αρχηγόν Θ. Κολοκοτρόνην...  ο Κολοκοτρόνης έγραψε του Σισίνη να ευκολύνει τα μέσα του στρατηγού Ροζαρόλ να συστήση καβαλλαρίαν και να γυμνάσει ανθρώπους Έλληνας, να τους ετοιμάση και έπειτα να έλθη όπου ο γενικός αρχηγός Θ. Κολοκοτρόνης... Ο στρατηγός Ροζαρόλ εξηκολούθησε να γυμνάζει τους Έλληνες του τόπου, δηλαδή της επαρχίας Γαστούνης",

ακολουθεί όμως η εισβολή του Ιμπραήμ το καλοκαίρι του 1825 στην επαρχία και 

"... τότε ο στρατηγός Ροζαρόλ με τους 5 υιούς του και με έναν μηχανικό Σάρπα Ιταλόν έφυγεν από την Γαστούνην και εκοιμήθη εις το ρίζωμα του Ωλενού και την άλλην ημέραν επήγε εις Δίβρην ... ήλθεν εις τα Τριπότατα εις του Αγιοπατέρα το μοναστήρι· είδε μάλιστα την θρησκευτικήν δυσειδαιμονίαν των Ελλήνων ... (ακολουθεί περιγραφή του δρομολογίου που ακολούθησε) εκοιμήθη εις το Άργος εις τον κάμπον, και μετά το γεύμα εμπήκεν εις Ναύπλιον, ρωτώντας του Κολοκοτρόνη το σπίτι ... Η Διοίκηση τον επεριποιήθη πολύ και του έδωσε τα μέσα της στρωμνής και τροφής. Αυτός ητοιμάζετο να υπάγη εις Τριπολιτσάν εκάλεσε εις μονομαχίαν τον Σουλέμπεη, τότε φρούραχον. Είχε δώσει σχέδια εις την Ελληνικήν Διοίκησι να διδάξη νέαν μέθοδον τακτικού, και δια το τετράγωνον να εισάξη το τρίγωνον, δια του οποίου η καβαλλαρία δεν δίνεται να σπάσει την γραμμήν, και άλλα πολλά είχε σχεδιάση ... αλλά κατά δυστυχίαν η νόσος του Ναυπλίου [τύφος] τον επερίλαβεν· η Διοίκησις και οι φίλοι εκατέβαλαν πάσαν προσπάθειαν να τον σώσουν με τους ιατρούς του τόπου· εστάθη αδύνατον· μάλιστα αυτός υπέφερε και από τας πληγάς του, όπου είχεν λάβει εις τους πολέμους ... είχεν τα πλευρά του τσακισμένα ... μας έλεγε τον πόνο του. Ήτον άνθρωπος μεγάλου αναστήματος και σώματος· ετρομάζομεν να τον συγυρίσωμεν· όλοι οι φίλοι του έστεκαν όλη μέρα και εκατελυπήθημεν· τέλος πάντων εννόησε τον θάνατόν του, εκάλεσε όλα του τα παιδιά Cesare, Camillo, Mario, Marcello και Scipione, και τα ευχήθη· τους έδωκε την ευχήν του και ως πατέρας και ως πατριάρχης της εταιρίας των καρβονάρων και άλλα ακόμα. Είδα όπου έδωσε κάθε παιδιού του από ένα μαχαίρι και εις το μανίκι είχε μικρόν διαμαντάκι και τους είπε να το εμπίξουν εις τον τύραννον του τόπου τους, τον Βασιλέα της Νεαπόλεως, και άλλα πολλά συνέβησαν και ειπόθησαν εις την ώραν του ξεψυχίσματος. Τέλος στις 2.12.1825, απέθανεν αυτός ο Στρατηγός και φίλος μας και φίλος της Ελλάδος. Ελυπείτο πολύ όπου δεν εσκοτώθη εις έναν Ελληνικόν πόλεμον και να σκοτώσει τον Σουλεήμπεη εις την μονομαχία. Η κηδεία έγινε μεγαλοπρεπεστάτη από τους κληρικούς όλους και τους πολιτικούς και στρατιωτικούς· τον ενταφίασαν εις το τότε νεκροταφείον, τόρα περιβόλι του Κυβερνήτου της Ελλάδος έξω του Ναυπλίου. Η Ελληνική Διοίκησις έδωκεν τα έξοδα εις τα παιδιά του χωρίς πατέρα δια την Ζάκυνθον. Έπειτα από κάμποσον καιρόν εμάθαμεν ότι έκαμαν απόπειρα κατά του Βασιλέως της Νεαπόλεως να τον φονεύσουν· τι απέγιναν δεν γνωρίζω ...

Τριπολιτσά 16 Ιανουαρίου 1862 

Φωτάκος πρώτος υπασπιστής του Θ. Κολοκοτρόνη ετών 75"

        Και αυτά για τον πατέρα Ροζαρόλ, ας δούμε όμως τι απέγιναν τα πέντε παιδιά του. Για τη γυναίκα του δεν κάνει κανένα λόγο η ιστορία, ούτε το όνομά της δεν εκράτησε. 

        Από τη Ζάκυνθο επιστρέφουν στη Νεάπολη, και εκτός από τον τελευταίο τον Marcello, οι άλλοι τέσσερεις κατατάσσονται σαν απλοί στρατιώτες σε ένα σύνταγμα ιππικού της βασιλικής φρουράς. Από τα τέσσερα αυτά παιδιά του Γκιουζέππε, ο Cesare Ροζαρόλ συνδέθηκε με φιλία με τον δεκανέα Vito Romano και τον λοχαγό Francesco Angelotti, με τους οποίους δεν συζητούσε τίποτα άλλο παρά την αγάπη που είχαν για την πατρίδα τους, και τελικά αποφασίζουν να δολοφονήσουν τον βασιλέα Φερδινάνδο ΙΙ, και να ανακηρύξουν διάδοχό του τον Κάρολο πρίγκιπα της Καπούης, που είχεν υποσχεθεί ότι θα διευρύνει το Σύνταγμα της Ισπανίας. Προδόθηκαν όμως από κάποιον άλλον στρατιώτη, που είχε ακούσει τις συζητήσεις τους, και προκειμένου να συλληφθούν αποφασίζουν στις 23.5.1833 να αυτοκτονήσουν. 

        Ο Romano πέθανε αμέσως, ο Cesare Ροζαρόλ όμως, βαρειά τραυματισμένος, μπόρεσε να γιατρευτεί. Καταδικάζονται σε θάνατο αυτός και ο Αngelotti, στις 13.12.1833, και φυλακίζονται. 

O Cesare Rosaroll-Scorza

        Τους δόθηκε χάρη τη στιγμή που επρόκειτο να εκτελεσθούν, και η ποινή τους μετετράπη σε ισόβια κάτεργα σε γαλέρα. Δηλαδή να τραβάνε κουπί στο υπόλοιπο της ζωής τους. Αλλά στις 29.1.1848 δόθηκε αμνηστία στους πολιτικούς κρατουμένους και μόλς έμεινε ελεύθερος κατατάχτηκε στο σώμα εθελοντών που οργάνωνε η πριγκίπισσα Belgieieso και το οποίο περόκειτο να πολεμήσει στη Λομβαρδία. Στις 13.4.1848 φεύγει από τη Νεάπολη επικεφαλής ενός τάγματος. 

        Στη μάχη που έγινε ανάμεσα στο Goito και στο Curtato τραυματίζεται βαρειά, αλλά γλιτώνει ως εκ θαύματος, και τρέχει αμέσως, στις 31.7 για να βοηθήσει τη Βενετία στην ηρωική άμυνά της εναντίον των Αυστριακών. Του παραχωρείται η διοίκηση μιας πυροβολαρχίας και τραυματίζεται πάλι σοβαρά, αλλά αυτή η φορά ήταν η μοιραία. 

        Εδώ κλείνει η ιστορία της οικογένειας αυτής των επαναστατών. Για τα άλλα αδέλφια του Cesare δεν έχει γίνει τίποτα γνωστό. Έτσι, λοιπόν, το Ναύπλιον έχει την τιμή να φιλοξενεί στα χώματά του τα οστά ενός ακόμη ρομαντικού επαναστάτη, από τους τόσους που ήρθαν και πολέμησαν τότε για την ελληνική ελευθερία και ανεξαρτησία. Άραγε η σημερινή ελευθερία και ανεξαρτησία θα επέτρεπε στο Ναύπλιο να έδινε σε ένα από τα πιο μικρά δρομάκια του το όνομα του άτυχου αυτού επαναστάτη, του στρατηγού Γκιουζέππε Ροζαρόλ;

[Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα του Άργους Αναγέννηση στις 18/6/1977].